نابودي آخرين بقاياي كاخ داريوش اول
نقل قول:كاخ زمستاني داريوش اول هخامنشي در نزديكي خليج فارس 33 سال پس از سر برآوردن از دل خاك اين روزها به دليل عدم محافظت و سهل انگاري در حال نابودي تدريجي است.
به گزارش خبرنگار مهر، اين بناي هخامنشي پس از اين همه مدت كه از دل خاك بيرون آمده هيچگاه بهاندازهاي كه شايسته و درخور يك بناي معماري منحصر به فرد مربوط به بيش از دو هزار سال قبل باشد، مورد توجه قرار نگرفته است.
آنگونه كه عكسهاي اين گزارش نشان ميدهد، اين بنا كه نشاني از تمدن پرشكوه و غرورانگيز كشورمان در آن دروان بود، اين روزها به وضعيتي تاثر برانگيز دچار شده است؛ به گونهاي كه پايه ستونهاي سنگي كاخ در هواي شرجي، مرطوب و گرم برازجان در حال اضمحلال و پودر شدن است.
بر اساس مدارك و شواهد موجود نوع و جنس سنگهاي كاخ بردك سياه فاقد موارد مشابه در ديگر بناهاي تاريخي در ايران و ديگر نقاط جهان است چرا كه در ساخت اين بنا از سنگهايي با دو رنگ سياه و روشن استفاده شده و علاوه بر آن نوع تراشها و سنگبري به كار رفته در ساخت اين كاخ نيز بي نظير است.
معماري كاخ بردك سياه مشابه كاخ آپادانا و داراي 36 ستون بوده است
اين كاخ كه تالار مركزي آن مشابه كاخ آپادانا و داراي 36 ستون بوده يكي از بناهاي مهم تاريخي استان بوشهر در 12 كيلومتري شمال شهر برازجان ميان نخلستانهاي روستاي درودگاه در محل تلاقي دو رودخانه شاپور و دالكي قرار گرفته است.
كاخ بردك سياه در سال 1354 در كاوشهاي باستان شناسانه گروهي از باستانشناسان كشور به سرپرستي احسان يغمايي از زير خاك بيرون آورده شد.
اين كاخ تنها بناي به جامانده از دوران هخامنشي در اين سرزمين نيست بلكه علاوه بر آن دو كاخ ديگر مربوط به دوران همين امپراطوري به نامهاي " كاخ چرخاب " و " كاخ سنگ سياه " نيز در نزديكي شهر برازجان وجود دارد كه بقاياي آنها نيز در كاوش سالهاي اخير از دل خاك بيرون آورده شده است.
البته بقاياي اين كاخها نيز مانند كاخ بردك سياه در وضعيت چندان مطلوبي به سر نميبرد و هر روز در معرض تخريب بيش از پيش و جدي قرار دارد.
در ساخت اين كاخ از دو نوع سنگ سياه و روشن استفاده شده است
به گفته برخي از كارشناسان باستان شناسي جلگه برازجان در دوره هخامنشي اهميت فراوان داشته و علت آن نيز اين بوده كه ايران در دوره هخامنشي صاحب نيروي دريايي شد و توانست از راه دريا به تجارت و كشور گشايي بپردازد.
علت انتخاب اين جلگه نزديكي آن به خليج فارس و در پي آن تسلط بر راههاي تجاري منطقه و تحت نظر داشتن آبراهههاي جنوبي از لحاظ سياسي و اقتصادي بوده است. تمامي اين مسائل وسيله برپايي كاخهايي در اين منطقه را فراهم آورده است.
كشفيات باستان شناسان و كاوشگراني كه كاخ هخامنشي بردك سياه را از دل خاك بيرون آوردهاند تنها به به بقاياي خود كاخ محدود نبود بلكه آنها در حين كاوشهاي خود به اشيائي همچون يك دسته خنجر زنانه ساخته شده از جنس عاج به همراه چند قطعه ابزار تزييني برخورد كردند كه ميتواند نشاني از سكونت زنان در اين كاخ باشد.
بسياري از سنگهاي به كار رفته در ساخت كاخ بردك سياه به دليل عدم محافظت از بين رفته است
همچنين از ديگر موارد كشف شده در كاخ بردك سياه كه شايد بتوان آنها را مهمترين يافتههاي اين كاخ دانست 4 قطعه سنگين طلا كه وزن كل آنها به سه كيلو و 200 گرم ميرسد بوده است. هنوز كاربرد دقيق سه قطعه از اين طلاها مشخص نيست اما برخي بر اين عقيدهاند كه ممكن است آنها روكشهاي زرين درهاي چوبي تالار يا سنگ بناي كاخ باشند چرا كه غالبا در دوران هخامنشي سنگ بناي كاخها بر روي ورقهاي ضخيم و زرين از طلا حك ميشده است.
همچنين در رابطه با قطعه چهارم اين طلاها نيز اينگونه بر ميآيد كه اين قطعه قسمت بالاي يك جام زرين هخامنشي باشد كه زير لبه آن يك خط ساده حك شده است.
در موردي ديگر كه در كاوشهاي سال 84 كاخ بردك سياه كشف شده و بقاياي آن هم اكنون به شكلي غير استاندارد و بدون محافظت در محوطه كاخ افتاده است نقش برجستهاي حكاكي شده بر سنگ سياه است كه شاه را به همراه ملازمش كه چتري آفتابگير در دست دارد در حين ترك كاخ نشان ميدهد.
نقش برجسته سنگ سياه به دست آمده در اين كاخ در محوطه كاخ به حال خود رها شده است
در اين نقش برجسته كه آن را متعلق به داريوش اول ميدانند تاج شاه داراي سطحي صاف و بدون تزيين است و اين احتمال را قوت ميبخشد كه تاج همانند تاجهاي برخي نقش برجستههاي تخت جمشيد روكشي از طلا داشته است. به همراه اين نقش برجسته، سنگ نوشتهاي به خط ميخي و زبان "بابلي نو" و تعداد زيادي قطعه سنگ يافت شد كه اين قطعه سنگها نقشهاي مختلفي چون دست، دسته سايبان با بخشي از تاج شاهي، ريش مجعد و بخشهايي از صورت و گوشه چشم دارند.
جنس و رنگ سنگهاي استفاده شده در ساخت اين كاخ در نوع خود منحصر به فرد بود
با اين همه اين نقش برجسته منحصر به فرد كه حكايت كننده بخش مهمي از تاريخ هخامنشيان در اين گوشه از جغرافياي ايران است در زير آفتاب سوزان جنوب به حال خود رها شده و تنها نگهبان اين محوطه تاريخي از سر دلسوزي چادر كهنه ماشين خود را به عنوان حفاظ بر بالاي آن قرار داده است.
بنا به گفته برخي منابع محلي كاخ بردك سياه در طول سالهاي گذشته نيز به شدت مورد تخريب كشاورزان منطقه قرار گرفته است به شكلي كه عدم زه كشي زمينهاي اطراف باعث شده آبياري زمينهاي كشاورزي سبب تخريب آثار بر جاي مانده از كاخ شود و همچنين عوارض جوي و سرازير شدن آب حاصل از بارشها به گودال محل پايه ستونهاي كاخ نيز به جريان تخريب كمك كرده است.
در محافظت از بقاياي كاخ بردك سياه ابتداييترين راهكارها اتخاذ شده است
مجموع اين عوامل و نبود يك نظارت كارشناسي شده دست به دست هم داده تا بسياري از ته ستونهاي كاخ شكسته يا جابجا شده و برخي از آنها نيز تركيب اوليه خود را از دست بدهند. البته به همه اينها نيز بايد به حفاريهاي غير مجاز زياد در محوطه كاخ و اطراف آن را نيز اشاره كرد كه سهم عمدهاي در اين فرايند تخريب داشته است.
با اين وجود و پس از توصيهها و تذكرهاي فراوان كارشناسان و علاقمندان ميراث فرهنگي كشور سازمان ميراث فرهنگي استان بوشهر اعلام كرد اين سازمان با انجام مطالعات باستانشناسي و بررسي ژئوفيزيك زمينهاي اطراف كاخ بردك سياه درصدد تعيين حريم دقيق و محدوده آثار پيرامون اين محوطه تاريخي است.
اين خبر را چندي پيش احمد دشتي رئيس اين سازمان در گفتگو با خبرگزاري مهر اعلام كرده و افزوده بود: حفاظت از كاخهاي هخامنشي استان بوشهر وارد مرحله جديدي شده است. در حال حاضر تملك زمينهاي كاخ بردك سياه انجام شده و پوشش كامل به منظور حفاظت از كاخ در مقابل عوامل طبيعي هم چون باد و باران و نصب تابلوهاي گردشگران با استانداردهاي اداره راه و ترابري به همراه مسافت سنج نيز صورت گرفته است.
با وجود اين گفتههاي اميدبخش رئيس سازمان ميراث فرهنگي استان بوشهر بايد گفت اگرچه حجم بلاهايي كه تا كنون بر سر كاخ هخامنشي و پر شكوه بردك سياه برازجان آمده است با هيچ حفاظت و مرمتي قابل بازگشت نيست اما اگر مسئولان كمر همت براي جلوگيري از تخريب بيشتر آن ببندند جاي قدرداني و سپاس دارد.
__________________
دانلود تولبار جی تاک
