معمولا مراجعه به دکتر زنان را مخصوص زنان می دانیم، اما گاهی در مطب این مختصصان دخترانی با سنین پایین نیز مشاهده می کنیم که با چهره هایی نگران در انتظار دیدار پزشک هستند یا با مادرانی مواجه می شویم که در صورت بروز مشکلی در دختران نوجوان خود با این تصور که پزشک مخصوص زنان است، به این متخصص مراجعه نمی کنند و دست به خود درمانی می زنند و مشکلات را برای دختر نوجوان خود دوچندان می کنند.
به گفته دکتر هایده سمیعی، جراح و متخصص زنان، در گروه دختران مسائلی مثل ناهنجاری های ظاهری دستگاه تناسلی، ضربه ها و تصادفات، صدمات ناشی از کشش های غیرمعمول، پارگی های ناشی از شکستگی لگن و تجاوزات جنسی، بیماری های ناحیه خارجی تناسلی مثل التهابات و عفونت های خارجی تناسلی، ترشحات واژینال و احیانا خونریزی های تناسلی، بلوغ زودرس، بلوغ دیررس، دوجنسی بودن و مواجهه روحی ـ روانی دختران با مساله تغییرات جسمی و جنسی ثانویه در زمان بلوغ، دردهای ضمن قاعدگی، اختلالات قاعدگی و پاره ای از عوارض بلوغ مثل جوش های فراوان صورت و ریزش مو یا رویش موهای زائد و در مواردی مشکلات ادراری باعث می شوند که دختران به متخصص زنان مراجعه کنند.
● بیماری های دخترانه
دکتر سمیعی در بررسی بیماری های زنانه که ممکن است در دختران ایجاد مشکل کند، می گوید: بعضی کودکان به طور مادرزادی دچار تومورهای عروقی به نام همانژیوم هستند که در دختران بیشتر از پسران دیده می شود، همچنین چسبندگی لب های کوچک اندام تناسلی یک ناهنجاری مادرزادی ساده است و امکان ایجاد عفونت های ادراری بیشتری را در دوران کودکی فراهم می آورد که کاملا درمان پذیر است.
گاهی کیست های ساده یا ناشی از غدد موجود در ناحیه تناسلی هم باعث بهم ریختگی آناتومیک ناحیه تناسلی می شود که باید درمان شود.
عضو هیات علمی دانشگاه تهران ادامه می دهد: معمولا ترشحات و خونریزی واژینال در دختران زیر سنین بلوغ دیده نمی شود، اما به دلیل کوتاه بودن طول واژن در آنها، نازک بودن مخاط آن به دلیل فقدان هورمون زنانه استروژن در بدن کودک و وضعیت آناتومیک خاص ناحیه تناسلی که با افراد بالغ تفاوت دارد و ارتباط و نزدیکی بیش از حد این بخش با مقعد، پیوسته در معرض آلودگی و عفونت است که اگر بهداشت دختران بخوبی رعایت نشود، موجب التهابات این ناحیه شده و منجر به ترشحات و گاهی خونریزی می شود.
دکتر سمیعی می افزاید: پس از شروع قاعدگی های دختران به دلیل عدم تکامل کافی محور تحریک هورمونی از مغز تا تخمدان در سال های نخستین، امکان بروز سیکل های بدون تخمک گذاری وجود دارد که خود می تواند منجر به خونریزی های بیش از معمول یا برعکس عدم خونریزی برای چند ماه شود، بنابراین اختلال قاعدگی یک دختر در سال های اول پس از بلوغ اکثرا مساله مهمی نیست و حتی اگر آسیب جسمی چون کم خونی ایجاد نکند، نیاز به درمان هم ندارد،بلکه فقط باید بررسی شود تا مسائل غیرطبیعی چون کیست ها، تومورها، اختلالات دخیل هورمونی مستقیم یا غیرمستقیم رد شوند.
وی می گوید: دردهای ضمن قاعدگی که در حد یک روز ابتدایی قاعدگی باشد طبیعی است، ولی اگر ۳ روز یا بیشتر ادامه داشت احتمال بیماری دیگری وجود دارد که باید بررسی و درمان شود، چرا که غیر از آزار بالینی، عوارضی چون چسبیدگی لگنی و نازایی در آینده می تواند داشته باشد.
● دیدار با متخصص
دکتر سمیعی معتقد است اگر مشکل خاصی برای دختران وجود نداشته باشد، نیازی به دیدار متخصص زنان نیست، اما بهتر است در زمان بلوغ یک مشاوره پزشکی برای دختران با متخصص زنان در حضور والدین وی گذاشته شود.
در این مشاوره غیر از جنبه های آناتومیک، فیزیولوژیک و روحی مساله بلوغ و شروع یک زندگی جدید جسمی و روحی، معاینه دقیق ناحیه تناسلی و بررسی تظاهرات ثانویه جنسی البته با در نظر گرفتن ملاحظات خاص دختران انجام می گیرد تا از سلامت دختر یا احیانا مسائل غیر طبیعی وی آگاه شویم.
بهتر است بخشی از مشاوره هم به تنهایی بین پزشک و دختر نوجوان صورت گیرد تا نوجوان بتواند با پزشک راحت تر گفتگو کند. به گفته دکتر سمیعی، دخترانی که اختلالات قاعدگی دارند، آنهایی که به ناهنجاری های مادرزادی ناحیه تناسلی دچارند و دخترانی که احساس می کنند مساله ای غیرطبیعی اعم از ترشحات یا خونریزی دارند، باید هر چه زودتر به متخصص مراجعه کنند.
● مراقبت ها و آموزش ها
مراقبت های بهداشتی مثل شستشو و خشک نگه داشتن ناحیه تناسلی پس از دستشویی رفتن را باید از کودکی به دختران آموزش داد.
به گفته دکتر سمیعی شستشوی مرتب ناحیه تناسلی در دوران قاعدگی در دوران نوجوانی نیز مهم است که بعضی باورهای غلط در جامعه آن را مضر می دانند و باید گفت که کاملا برعکس است و به دلیل آلودگی بدن به ترشحات و خون قاعدگی انجام آن لازم بوده و از آلودگی ها و تحریکات پوستی ثانویه جلوگیری می کند.
از توصیه های دیگر به دختران نوجوان عدم استفاده از لباس های تنگ و پلاستیکی است، چرا که این نوع لباس ها از عبور هوا جلوگیری می کنند و باعث بروز عفونت های قارچی می شوند.
این متخصص تاکید می کند که باید به نوجوان از چگونگی ترشحات نرمال واژینال که در خانم های بالغ وجود دارد، اطلاعات کافی داد تا دختران تازه بالغ وجود ترشحاتی را که کاملا طبیعی هستند با موارد بیماری اشتباه نکنند، چرا که به دنبال آن دست به خوددرمانی هایی از قبیل روی آوردن به شوینده ها یا پمادهای ضدقارچ و ضدمیکروبی می زنند که خود به دلیل تغییراتی که در PH و میکروب های نرمال واژن و ناحیه تناسلی می دهند، زمینه را برای عفونت ها بخصوص قارچ ها آماده می کنند.
