ZoRRo

عضو پيشكسوت

گنبد یا گنبد کاووس یا گنبد قابوس که پیشتر جرجان یا گرگان خوانده می‌شد. گرگان(نام سابق گنبد کاووس) نام شهر و شهرستان و نیز نام سرزمینی باستانی در جنوب شرقی دریای خزر است. در زبان باستانی آن را گورگان و ورکان و در زبان یونانی هیرکان یا هیرکانیا و در زبان عربی جرجان می‌گفتند. (شهر و شهرستانی که امروز گرگان خوانده می‌شود تا سال ۱۳۱۶ شمسی موسوم به استرآباد بود، و کل منطقه گرگان قدیم، در تقسیمات کشوری امروز، استان گلستان نام دارد.) کاوشهای باستان‌شناسی پیشینه تمدن این منطقه را ۵ تا ۶ هزار سال اعلام کرده‌اند. با این تمدن کهن، تاریخی پرفراز و نشیب، آثار و بقایای باستانی فراوان و با دانشمندانی نامدار و اقوامی مقتدر و نجیب، گرگان(کنبد کاووس) جایگاهی رفیع و سهمی ارزشمند در تاریخ و تمدن باشکوه ایران دارد. با ورود اسلام و در سده‌های آغازین آن ایالت گرگان جایگاه ارزشمندی در شکوفایی فرهنگ و تمدن اسلامی داشت. شهرهای جرجان و استراباد از این ایالت مهد دانشمندان بزرگ آن دوران بود. عنصرالمعالی کیکاوس (از آخرین امیران آل زیار و نگارنده کتاب گرانقدر قابوس‌نامه) و عبدالقاهر جرجانی (صاحب تألیفات گرانبها در صرف و نحو و معانی و بیان عربی) در تحول ادبیات فارسی و عربی نقش مهمی داشتند. قابوسنامه را، همچنین، مجموعه تمدن اسلام پیش از مغول نام نهاده‌اند.

در علم پزشکی نیز این منطقه سهم عمده‌ای در جهان اسلام داشته‌ به‌گونه‌ای که دو تن از معروفترین پزشکان ایران و جهان، ابوسهل مسیحی و سیداسماعیل (حکیم) جرجانی صاحب دایره‌المعارف ذخیره خوارزمشاهی، از این سرزمین بوده‌اند. این سرزمین که طول تاریخ از ایالت‌های مهم ایران بود، بر اثر سیاست‌های نابجای حکومت پهلوی و با نادیده گرفتن واقعیت‌های تاریخی و منطقه‌ای در سال ۱۳۱۶ به سرزمین مازندران ملحق گردید. این اقدام نادرست در طول شش دهه موجب عقب‌ماندگی و رکود منطقه در تمامی ابعاد رشد و توسعه شد. در ازمنه قدیم بزرگ‌ترین شهر شمال کشور و مرکز هیرکان یا ورکانه بوده است. جرجان در حمله مغولان ویران شد. شهری که هم‌اکنون گنبدکاووس خوانده می‌شود در اواییا قرن ۱۴ شمسی در زمان رضاخان شاه اول پهلوی به سبک شهرهای جدید دنیا و با خیابان‌بندی و رعایت بعضی اصول مهندسی ایجاد شد. شهر گنبد بالغ بر ۱۵۰ هزار نفر و شهرستان گنبد در حدود ۳۰۰ هزار نفر جمعیت دارد و در کنار گرگان کنونی (استرآباد سابق) بزرگ‌ترین شهر استان گلستان را تشکیل می‌دهند.

عمده ساکنان این شهرستان (حدود ۶۵ درصد) را ترکمنها و بقیه را مهاجرانی از مناطق دیگر از جمله سیستان و بلوچستان، شاهرود و سمنان و خراسان و ... تشکیل می‌دهند.

khazan

عضو پيشكسوت

این شهرستان با مساحت 5071 کیلومتر مربع در بخش شرقی استان گلستان واقع شده و از طرف شمال به جمهوری ترکمنستان ، از طرف غرب به شهرستان های علی اباد ، آق قلا و گرگان ، از طرف شرق به شهرستان های کلاله و مینودشت و از جنوب به شهرستان های ازاد شهر و رامیان محدود است .ناهمواری های شهرستان گنبد کاووس از مناطق کوهستانی و جلگه ای تشکیل شده . حد فاصل بین گرگان رود و نوار مرزی ترکمنستان که در بخش داشلی برون قرار گرفته ، مناطق استپی وسیعی را بردارد . این مناطق ، مهمترین مراتع قشلاقی اند . آب و هوای این شهرستان در ارتفاعات آزادشهر و رامیان ، معتدل و کوهستانی بوده و در شمال گرگان رود به سوی مرز ترکمنستان به آب و هوای نیمه بیابانی معتدل و نیمه خشک تبدیل می‌شود . میزان بارندگی آن هم از جنوب به شمال . و از شرق به غرب کاهش می‌یابد .

جمعیت 294637 نفری شهرستان گنبد کاووس را ترکمن ها ، مهاجران ترکی آذری و اقوامی از خراسان ، سمنان و سیستان و بلوچستان و ... تشکیل می دهند . پایة اقتصادی این شهرستان کشاورزی بوده و از محصولات عمده آن ، گندم ، جو ، پنبه و دانه های روغنی است . دامداری و صنایع وابسته به کشاورزی نیز در آن رواج دارند .

از صنایع دستی هم قالی ، قالیچه و قارچین شهرستان گنبد به ویژه فرش های سرخ رنگ و مرغوب ترکمن که مظهر پایداری این قوم است ، دارای شهرتند . پرورش اسب هم در منطقه رایج بوده و اسب ترکمن از معروفیت جهانی برخوردار است ؛ همچنین کارخانه های مانند ارد ، روغن ، پنبه پاک کنی ، کنسرو ، کمپوت ، نپوئان ... در این شهرستان فعالند .

درباره نامگذاری این شهر گنبد هم باید گفت نام ان از قابوس بن وشمگیر گرفته شده است . مقبرة قابوس هم اکنوهن در وسط شهر واقع است . قابوس یکی از حاکمان آل زیار بود که مرکز حکومتش را در گرگان قدیم ، یعنی همین گنبد فعلی قرار دارد . گرگان قدیم بر اثر هجوم مغول و تیموریان از بین رفت و در ان شهر جدیدی بنا شد که در سال 1361 ه.ش گنبد کاووس نام گرفت . نقشة اصلی این شهر را کارشناسان المانی در زمان پهلوی اول مطابق اصول شهرسازی طراحی کردند از همین رو خیابان هایش متقاطع بوده و فاقد معابر تنگ و قدیمی است .

از آثار قدیمی شهرستان گنبد مقبرة قابوس بن وشمگیر ، امام زاده یحیی بن زید و خرابه های گرگان قدیم است . از دیدنی ها و جذابیت های گردشگری آن هم شش آبشار متوالی شیرآباد در حومة شهر خان ببین است . که بزرگترین آن ها ارتفاعی به طول 20 متر دارد با حوضچه ای که عمق آن به 40 تا 80 متر می رسد ؛ هم چنین غار طبیعی شیرآباد با دهانه ای به ارتفاع 9 متر و طول تقریبی 150 متر که با وجود چشمة روان و آویزه های درون غاری ، بس شگفت انگیز می‌نماید .

تالاب های بین المللی آلاگل ، آجی گل و آلما گل در بخش داشلی برون که زیست گاه پرندگان مهاجر آبزی و کنار آبی است از دیگر جذابیت های طبیعی منطقه می‌باشد .از دیگر دیدنی ها شهرستان گنبد کاووس ، سوار کاری و مسابقات اسبدوانی پاییزه و بهاره است ؛ مسابقاتی که جهانگردان را هم به خود جذب می‌کند و بازارچه مرزی گمرک مرزپل





طبیعت در شهرستان گنبد کاووس :

رودخانه گنبد کاووس

رودخانه دهانه گنبد کاووس

رودخانه آق بند گنبد کاووس

رودخانه کرنکی گنبد کاووس

رودخانه قره ناوه گنبد کاووس

رودخانه رامیان گنبد کاووس

آبشار شیرآباد گنبد کاووس

این آبشار در 7 کیلومتری جنوب شهر خان ببین شهرستان گنبد و در دامنه کوه های البرز و جنگل های پوشیده از درختان کهن و سر به فلک کشیده واقع شده است. در مسیر این آبشار، رودخانه ها و چشمه سارهای زیبا و خنکی قرار دارد. آبشار شیرآباد به شکل پله ای بوده و مشتمل بر 12 آبشار کوچک و بزرگ است. بزرگ ترین آبشار آن 30 متر ارتفاع داشته و دو حوضچه با عمق 40 تا 80 متر در پای دیواره آن به وجود آمده است.

در شهرستان گنبد کاووس کوه های زیادی وجود دارند که برخی از آن ها نیمه جنگلی است و برای گردشگری مورد استفاده دارای قابلیت های زیادی است.



بندها و پلها در شهرستان گنبد کاووس

سد کرکس گنبد کاووس

این سد بر روی بستر یکی از شاخه‌های گرگان رود در 22 کیلومتری بالا دست گنبد قابوس بنا شده و اهالی منطقه آن را «امان‌کاله» نیز می‌نامند. این سد قدیمی از نوع سدهای مخزنی و خاکی است و در یکی از تنگ‌ترین مقاطع عرضی رودخانه ساخته شده است. سد دارای هسته آجری و پوشش خاکی است. طول قسمت اصلی سد که در مجاورت ساحل راست رودخانه قرار می‌گیرد ، معادل 410 متر است که فقط 300 متر آن اکنون پا برجاست و 110 متر بقیه در تمام ارتفاع خراب شده است. خاکریز کم ارتفاعی که بر روی تپه‌های ساحل چپ، در طولی معادل 470 متر ساخته شده است، ‌نیمرخ طولی سد را تکمیل می‌کند.

شکل مقطع عرضی سد در مرتفع‌ترین نقطه دارای مشخصات زیر است:32 متر ارتفاع، 5 متر عرض در بالا ، 65 متر عرض در پایین ، 100 درصد شیب بالا دست ، 87 درصد شیب پایین دست .

مصالح مورد استفاده در سد خاک بوده ولی هسته مرکزی آن با آجرهای بزرگ و ملات آهکی ساخته شده است؛ البته معلوم نیست که این هسته آجری در تمام طول سد به کار رفته یا این‌که فقط در قسمت خراب شده که احتمالاً مقر سرریز و آبریز سد بوده، در نظر گرفته شده است. حوزه آبگیر سد حدود 290/2 کیلومتر مربع است . این سد در حال حاضر مورد استفاده قرار نمی‌گیرد .

سایر قلاع موجود در این شهرستان عبارتند از:

قلعه بی بی شیروان گنبدکاووس

قلعه عطا آخوند گنبدکاووس

قلعه محمود گنبدکاووس

قلعه نهرکیزک گنبدکاووس

قلعه نور گنبدکاووس

قلعه سلطانعلی گنبدکاووس

قلعه سارلی آخوند

قلعه کافر گنبدکاووس

قلعه محمد تپه گنبدکاووس

بقایای قلعه مسنجیق گنبدکاووس

قلعه جیغ یا قلا جیغ گنبدکاووس

دیوار دفاعی اسکندر گنبدکاووس

گبری قلعه گنبدکاووس

malaza2

کاربر سایت

بهتر از این نمی شه گنبد رو توصیف کرد مرسی

zary

عضو پيشكسوت

اين شهر در بخش شرقی استان گلستان واقع گرديده است و از طرف شمال با جمهوری ترکمنستان , از طرف غرب با شهرستان علی آباد , از طرف شرق با شهرستان مينو دشت و از طرف جنوب به استان سمنان محدود ميشود.

و از نظر تقسيمات داخلی استان, مشتمل بر 4 بخش , 11 دهستان , 5 شهر که به ترتيب گنبد , آزادشهر , خان ببين , راميان و‌ دلند است.

يکی از بی نظيرترين يادمان های برجسته معماری ايران در دوره اسلامی گنبد قابوس بن وشمگير است که در شمال شهر گنبد کاووس در 3 کيلومتری بازمانده شهر قديمی جرجان مرکز حکومت آل زيار قرار دارد.

و از نظر هنر معماری و تاريخی يادگاری بس از ارزنده از دوران آبادی و شوکت سرزمين جرجان و دودمان آل زيار است.

elmondiales

کاربر سايت

دوست داشتم در ادامه این مطلب یه چیزی بنویسم ، ولی گفتم شاید به مذاق گرگانی ها خوش نیاد و فردا واسه خودم و GT شر بشه