زماني كه "مورد عجيب بنجامين باتن" به روي پرده سينماها رفت ، بسياري از تحليلگران سينمايي در رابطه با كاراكتري كه براد پيت در اين فيلم بازي ميكرد، گفتند: "آيا اين براد پيت است يا يك موجود تقلبي؟"
نمايش عمومي اين فيلم باعث خلق يك بحث جديد در دنياي سينما و رسانههاي وابسته به آن شد. سؤالي كه اين روزها با احتياط زياد مطرح ميشود اين است كه سرنوشت كاراكترهايي كه توسط كامپيوتر، ديجيتالي خلق شدهاند، چه خواهد شد. در عين حال، آيا پديده جديد امكانات هنري را وارد يك وادي جديد و ناشناخته خواهد كرد؟
گروهي در اين رابطه بحث گرافيكهاي قابل تلفيق را پيش ميكشند و ميگويند «مورد عجيب بنجامين باتن»، بالاخره اين امكان را فراهم كرد كه به نمايش كلوزآپهاي ويژه روي پرده سينما بپردازيم. كاراكترهايي كه با كمك گرافيكهاي كامپيوتري خلق ميشوند- و ازجمله برادپيت در فيلم موفق سال قبل «مورد عجيب بنجامين باتن» - نميتوانند كلوزآپهاي خوبي داشته باشند و دوربين بايد از چهره و صورت آنها فاصله بگيرد.
علت اصلي امر هم اين است كه جلوههاي ويژه در اين رابطه با مسئلهاي مطرح ميشوند كه از آن با عنوان «دره مرموز و عجيب و غريب» اسم برده ميشود. در اين وضعيت، كاراكترهايي كه توسط كامپيوتر خلق ميشوند به هر حال از حالوهوايي كامپيوتري برخوردارند. هنگام كار با اين شيوه، خيلي سخت است كه جزئيات واقعي چهره و صورت و حالات مختلف آن را به شكلي حقيقي و رئاليستي دوبارهسازي و خلق كرد. براي مثال، چشمها و حالات متغير آن ازجمله چيزهايي هستند كه هنوز جلوههاي ويژه كامپيوتري نتوانسته در رابطه با آنها كاري كنند. چشمهاي اين كاراكتر بيشتر از آنكه شبيه چشمهاي آدمهاي معمولي به نظر برسند، حالوهوايي زامبيوار دارند!
مخالفين طرح در اين رابطه بهويژه بر اين نكته تاكيد ميكنند وقتي قرار ميشود كاراكترهاي كامپيوتري احساسات مختلف انساني را بيان كنند، مشكل اصلي شروع ميشود. براي مثال كاراكترهايي كه در فيلم «بيوولف» به صورت كامپيوتري خلق شدهاند- و در سال 2007 كه فيلم روي پرده سينماها رفت، حكم نوعي انقلاب و نوآوري هنري را داشت- هنوز خيلي با كاراكترهاي واقعي فاصله دارند و تماشاچي هنگام تماشاي آنها، بلافاصله متوجه تقلبي و كامپيوتري بودنشان ميشود.
تهيهكنندگان و مسئولان جلوههاي ويژه محصولات سينمايي عقيده دارند با گذشت زمان و بهبود تكنولوژي، كاراكترهاي ديجيتالي رنگوبوي انسانيتري به خود ميگيرند. او اولبريخ - مدير شركت «ديجيتال دومين»-كه در جريان دقيق كار دوبارهسازي كامپيوتري چهره برادپيت در «مورد عجيب بنجامين باتن» بوده است، با همكاري گروهي از هاليوودنشينان به دنبال اين است تا اين مشكل را حل كند. نقش برادپيت در اين فيلم بسيار ويژه و خاص بود.
كاراكتر بنجامين در فيلم، يك زندگي وارونه دارد كه از پيري شروع ميشود و در مقام يك بچه به پايان ميرسد. چنين كاراكتري بهترين زمينه را براي بهرهگيري از فنون جديد كامپيوتري فراهم ميكرد. در بخش زيادي از فيلم، يك نسخه كامپيوتري شده از برادپيت- با چهره يك آدم پير- مورد استفاده قرار گرفته بود و نه خود بازيگر. نتيجه كار اين شد كه افههاي تصويري فيلم يك جايزه اسكار گرفت. (و نكته جالب اين است كه «بازي» برادپيت هم او را نامزد دريافت اسكار بهترين بازيگر مرد كرد!)اكثر متخصصان امور جلوههاي ويژه ميگويند «مورد عجيب بنجامين باتن» با موفقيت تمام «دره مرموز عجيب و غريب» را دور ميزند.
اين مورد «دره مرموز» چيزي است كه امتياز آن متعلق به ماساهيرو موري ژاپني است. موري اين موضوع را در يك مقاله تحليلي علمي مطرح كرد، كه در سال 1970 به زبان انگليسي هم ترجمه شد. بحث اصلي موري اين بود كه هر مقدار روباتها انسانيتر به نظر برسند، عيب و نقصهاي ريز و دقيق بيشتري از آنها بيرون ميريزد. اين مسئله باعث ميشود كه روباتها يك كيفيت نگرانكننده و حتي شايد نفرتانگيز پيدا كنند. دورزدن «دره مرموز و عجيب و غريب» با استفاده از جلوههاي نوين كامپيوتري- به ويژه در بخش چهره صورتسازي آدمها- انواع و اقسام احتمالات هنرمندانه را امكانپذير ميكند.
در حال حاضر و در شرايط فعلي، فيلمسازان به واسطه امكاناتي كه به وجود آمده، ميتوانند كارشان را راحتتر انجام دهند و از قابليتهاي مختلف و متفاوتي بهره ببرند. متخصصان امور جلوههاي ويژه ميگويند بهترين نتيجه از تصاويري به دست ميآيد كه برگرفته از آدمهاي واقعي هستند. اما براي هنرمندان رشته جلوههاي ويژه كه حدود 10سال است مشغول كار و تحقيق در اين رابطه هستند، شايد رسيدن به چنين مرحلهاي حكم يك پيروزي كامل را نداشته باشد. آيا آنها براي رسيدن به يك نتيجه خوب و كامل، نيازمند 5تا10سال ديگر هستند؟ چنين زماني براي رسيدن به نتيجه مطلوب كمي (و شايد هم بيشتر از كمي) زياد و طولاني است.
رسانههاي گروهي در شرايطي بحث كيفيت بازيگران كامپيوتري را ادامه ميدهند كه نه فيلمسازان و نه تهيهكنندگان سينما، هيچ يك موافق مطرح شدن آن نيستند. آنها نگران آن هستند كه چنين بحثي باعث خلق جنجال و اعتراض در بين بازيگران و اتحاديه قدرتمند آنها شود. (هنوز سايه وحشت اعتصاب احتمالي بازيگران هاليوود از سر شهر لسآنجلس رخت برنبسته است) قدرتگيري بازيگران كامپيوتري چيزي نيست كه بازيگران واقعي سينما نسبت به آن بيتفاوت بمانند.
اما بدون توجه به اين بحث، توانايي خلق كاراكترهايي انيميشني كه بتواند شبيه بازيگران واقعي به نظر برسد، مشكلي است كه صنعت سينما هنوز با آن روبهروست. بازيگران حق دارند نگران آن باشند كه كاراكترهاي انيميشني روزي جاي آنها را روي پرده سينما بگيرند. ولي فيلمسازان ميگويند دليلي براي يك چنين نگراني وجود ندارد. بهتر شدن اين سيستم فقط به معني آن است كه فيلمسازان ميتوانند قصههايشان را بهتر تعريف كنند و بس.
اسكات استاديك يكي از مديران واحد جلوههاي ويژه شركت سوني- كه سال 2005 براي كار خود در «اسپايدرمن2» موفق به دريافت جايزه اسكار شد- در اين رابطه ميگويد: «اولين نكتهاي كه ما هميشه به سازندگان فيلمها ميگوييم اين است كه حتما و تا حد امكان از بازيگران واقعي استفاده كنند. استفاده از بازيگران كامپيوتري، زماني توصيه ميشود كه بازيگران واقعي توان و امكان بازي در آن صحنهها را نداشته باشند.»
در همين رابطه است كه بحث تازهاي مطرح ميشود: استفاده از بازيگران واقعي هميشه امكانپذير نيست و اين نكته زماني كه نوبت به بدلكاريهاي بسيار پيچيده و خطرناك ميرسد، خودش را به رخ ميكشد. نسخههاي كامپيوتري بازيگران هميشه در زمانهايي جواب مثبت خود را ميدهد كه وضعيت به گونهاي باشد كه نتوان به هيچ وجه از بازيگر واقعي استفاده كرد.
اين هم زماني است كه كار بازي براي بازيگر واقعي بسيار خطرناك يا غيرممكن باشد. براي مثال، اگر قرار باشد كلوزآپي از بازيگر گرفته شود كه صورتش با يك جسم بسيار سنگين برخورد ميكند (و اين ضربه تاثير بسيار بدي بر چهره او ميگذارد) توصيه ميشود كه از نسخه كامپيوتري بازيگر استفاه شود و نه خود او. در عين حال، اگر اكشن صحنه خيلي زياد باشد يا پسزمينه لوكيشن از حالوهواي بسيار ويژهاي برخوردار باشد، اين شيوه پيشنهاد ميشود. در چنين صحنههايي حركات و تحركات بدن تند و پيچيده است و بازيگر نقش مورد نظر بايد ويژگيها و تواناييهاي خاصي داشته باشد، تا بتواند در اين صحنهها بازي كند.
جان كنول، مدير جلوههاي ويژه شركت فيلمسازي لوكاس فيلم كه براي كارش در يكي از قسمتهاي مجموعه فيلم «دزدان دريايي كارائيب» در سال2007 جايزه اسكار گرفت، ديدگاه جالبي دارد. او كه خالق كاراكتر كامپيوتري شده ديوي جونز در فيلم بود، ميگويد: «همه چيز بستگي به قصهگويي دارد. من فكر نميكنم ما بخواهيم از نسخههاي كامپيوتري شده بازيگران واقعي به اين دليل استفاده كنيم كه بخواهيم بازيگران كامپيوتري را در كار خودمان داشته باشيم. قصه بايد فضاي استفاده از اين شيوه را فراهم كند. در غير اين صورت، بهرهگيري از شيوه فوق به ضدخودش تبديل ميشود و نتيجهاي معكوس ميدهد.»
بعضي وقتها، دليل اصلي استفاده از نسخه كامپيوتري بازيگران واقعي اين است كه بينندگان را بيشتر و بهتر با قصه فيلم درگير كنند. اين كار موقعي صورت ميگيرد كه قرار باشد بازيگري بسيار پيرتر از سن واقعياش به نظر برسد يا در طول قصه، با تغييرات زيادي در چهره و صورتش همراه باشد. «مورد عجيب بنجامين باتن» در اين رابطه، بهترين مثال است.
همين مسئله است كه باعث افزايش علاقه صنعت سينما به كاراكترهاي كامپيوتري شده است. تلاش اصلي مديران و مسئولان جلوههاي ويژه در شرايط حاضر اين است كه شيوهاي خلق كنند كه چشمها و دهنهاي كاراكترها را دقيق و درست به نمايش بگذارد. آنها به دنبال آن هستند كه بتوانند جزئيات مربوط به روشي را كه پوست صورت در هنگام حركت چهره دارد، به دست بياورند.
نوع حالت چشمها و تغييرات ابروها در چنين مواقعي چگونه خواهد بود؟ اين حركات و تغييرات بايد بهگونهاي باشد كه كاملا باورپذير و طبيعي به نظر برسند. دبي دنيس از شركت سوني تاكيد ويژهاي روي اين موضوع دارد و ميگويد: اگر اين اتفاق بيفتد، آن وقت تمام حركات نسخه كامپيوتري بازيگران واقعي، كاملا شبيه حركات اين بازيگران در عالم واقعيت خواهد بود.
نكتهاي كه تهيهكنندگان سينما روي آن تاكيد ميكنند اين است كه حتي اگر قرار باشد براي فيلمهايشان از بازيگران كامپيوتري استفاده كنند، آنها از وجود بازيگران واقعي براي خلق اين كاراكترها استفاده خواهند كرد.
براي خلق كامپيوتري صورت يك بازيگر، كار زياد و ظريفي صورت ميگيرد. صدها هزار لكه و نقطه روي صورت او نشانهگذاري ميشود. كامپيوتر وظيفه دارد تمام اين خطوط، لكهها و نقطهها را به گونهاي در يكديگر ادغام كند كه اين صورت كامپيوتري بتواند احساسات مختلف انساني را به شكلي كاملا طبيعي به نمايش بگذارد. تكنولوژي جديد در پي آن است كه يك آرايش طبيعي در اين رابطه خلق كنند. اين تكنولوژي البته در «مورد عجيب بنجامين باتن» مورد استفاده قرار گرفت. تكنولوژي فوق حاصل زحمت و تلاش شركت «مووا الالسي» است كه مقر اصلياش در كاليفرنياست. مديران اين شركت، اول برادپيت را گريم سنگين كردند تا چهرهاش كاملا پير شود. بعد از او بازي گرفتند. پس با كمك اين فيلم، دست به توليد نسخه كامپيوتري او زدند.
اما بحثي كه گروهي از منتقدين سينمايي در اين رابطه مطرح ميكنند اين است كه كامپيوتر هميشه نميتواند جنبههاي طبيعي رفتار و حال و هواي يك كاراكتر واقعي را بگيرد. براي مثال، هنگام خلق كاراكتر دكتر منهتن در فيلم كميك استريپي و ابرقهرمانانه «نگهبانان» كه كمپاني برادران وارنر آن را تهيه كرده، در كارش اغراق كرده است.
به اعتقاد منتقدين، مسئولان واحد جلوههاي ويژه فيلم، اغراق زيادي در حركات و رفتار بازيگر اين نقش بيلي كرودپ كردهاند. مخالفين ميگويند در تمام اين صحنهها، كامپيوتري بودن كاراكتر و رفتار او به شدت توي چشم ميزند و خبري از واقعي و طبيعي بودن آنها نيست. منتقدين سينمايي و اهل فن در رابطه با خلق نسخههاي كامپيوتري شده بازيگران به مسئله رنگ و نور هم اشاره ميكنند. در زمان توليد فيلمهايي كه به چنين كاراكترهايي نياز دارند، حتما بايد اين نكته را مورد توجه داشت. توجه دقيق به اين مسئله، به طبيعيتر شدن حالوهواي صحنه و كاراكترهاي آن كمك زيادي ميكند.
در حقيقت، رنگآميزي و نور صحنه ميتواند در خدمت اين موضوع قرار گيرد كه جزئيات را به شكل بهتري به نمايش بگذارد. افزايش حضور كامپيوتر در دنياي سينما، درهاي تازهاي را به روي اهالي آن باز كرده است، در زمينه انيميشنسازي، كامپيوتر موفق شد توليد كارتونهاي سنتي را از رونق بيندازد (هر چند كه بعد از 13سال توليد انيميشن كامپيوتري، صنعت سينما دوباره به سراغ سنت انيميشنسازي كلاسيك خود رفته است) در سينماي زنده هم هر روز كه ميگذرد كامپيوتر حضور بيشتري پيدا ميكند. سينماي سهبعدي به واسطه كامپيوتر رونق تازهاي گرفته و فيلمهاي اكشن با بهرهگيري از امكانات آن، حالوهواي تازهتر و بهتري پيدا كرده است. اما آينده روابط سينما و كامپيوتر چه خواهد شد؟ اين پرسشي است كه خود صنعت سينما هم هنوز جوابي براي آن پيدا نكرده است.
اسكرين ديلي
منبع : همشهری آنلاین
دانلود تولبار جی تاک
