ریماز

کاربر سایت

من ریماز هستم در مورد تاریخ بیشتر بحث کنید

Pasalari

مدیر بخش کامپیوتر و تکنولوژی

دربارهٔ گراش

گراش شهری است در جنوب استان فارس و در ۲۶۰ کیلومتری جنوب شرقی شیراز و ۲۱۰ کیلومتری شمال غربی بندرعباس قرار دارد. جمعیت این شهر بالغ بر ۴۹۰۰۰ نفر است.
گراش در ۲۷ درجه و ۳۹ دقیقه و ۳۵ ثانیه عرض شمالی و ۵۴ درجه و ۸ دقیقه و ۱۵ثانیه طول شرقی نصف النهار گرینویچ قرار دارد. شهر گراش در ۱۵ کیلومتری «لارستان» که شامل شهرها و روستاهای: «خور، براک، لطیفی، لار و بائن» در استان تاریخی فارس است. این شهر، که در ناحیه گرم و خشک بیابانی جای گرفته، از دریای آزاد ۹۱۵ متر ارتفاع دارد. مساحت دشت گراش بالغ بر ۳۰۰۰ هکتار می‌باشد، که حدود ۶۰۰ هکتار آن را بافت شهری و بقیه را نخلستان، باغها، مزارع کشاورزی و زمین های بایر تشکیل می‌دهد.

جغرافیای طبیعی

گراش را می‌توان از خشک‌ترین شهرهای ایران قلمداد کرد، کشاورزی در این منطقه وابستگی شدید به ریزش باران، در فصول پاییز و زمستان دارد و به علت خشونت آب و هوا، مردم در شرایط نامساعدی روزگار می‌گذرانند. سطح رطوبت بسیار پایین و دمای هوا از صفر تا ۴۲ درجه سانتی گراد متغیر است. همچنین یک دوره خشک از اردیبهشت تا آبان در منطقه وجود دارد. البته این دوره همیشگی نیست و گاهی اوقات در تیر و مرداد بارندگیهای اتفاقی که مدت چهل روز ادامه می‌یابد و به «چهل پسین» معروف است، شهر را از شادابی سرشار می‌سازد.
این شهر در میان ناهمواری‌هایی که ادامه رشته کوههای زاگرس می‌باشد، قرار گرفته، در سمت شمالی آن ارتفاعات سه گروه، کوه تنگ نرگس و گوه چاقو در قسمت شرقی و جنوب شرقی ارتفاعات بادامی، کوه سیاه، کوه بن بش و در جنوب غربی آن ارتفاعات معروف به دره زیتون به چشم می‌خورد.
گراش به علت کوههای مرتفعی که پیرامونش واقع شده، هیچ رابطه‌ای با اوضاع و احوال خلیج فارس ندارد. مهمترین عاملی که بر آب و هوای شهر تاثیر می‌نهد. بادهای خشکی است که از سوی صحرا و کویر عربستان می‌وزند و کمترین بخار آب ممکن را به ارمغان می‌آورند.
فراوانی روزهای آفتابی، کمی بارندگی، جمعیت اندک، دامپروری پراکنده. دورافتادگی و بطور کلی محرومیت آب و هوایی مردم را به ذخیره‌سازی آب واداشته است . بدین ترتیب برکه‌های گوناگون در منطقه پدید آمده ‌است. برکه‌هایی که چون تاولی بر پوست کشیده صحرا روییده‌اند و نشان از ناسازگاری آسمان با زمین دارند. برکه‌ها مخزن همیشگی آبند که سقفی گنبدین بر فرازشان قرار گرفته است. نحوه ساخت این مخزن ها نبوغ خاص مردمان منطقه را آشکار می‌سازد. این آب‌انبار ها در جهت رفع نیازهای حیاتی منطقه در دل زمین حفر شده‌اند و با وجود تعداد زیادشان همگی از یگ شیوهٔ‌ هماهنگ پیروی می‌کنند؛ یک حوض یا گودال عمیق (دایره‌ای یا مستطیلی) و یک سقف گنبدی شکل که از کنار هم قرارگرفتن دایره‌وار آجر یا خشت، پدید آمده ‌است.

گراش یعنی چه؟

این نام که به گونه‌های مختلف تغییر پیدا کرده است ودر گذشته‌های دور تحت عنوان «گریش» از آن سخن به میان آمد، با صورتهای دیگر زبانی نیز در آمیخته است. گریش، جریش، گراش و جراش، در حقیقت حالت تطور یافتهٔ «گرشه» (geresha) است. و گرشه به رگه‌هایی از سنگهای سست آهکی می‌گویند که طبقه مانند بر روی هم قرار می‌گیرند. بنابر این با توجه به رگه‌هایی که هم اینک نیز در«کلات» قابل دیدن است، نام‌گزاری بدین اسم قابل توجیه می‌نماید. این شهر با دو محله بزرگی که محله‌های کوچکتر را در خود جای داده، در دو سوی شهر گراش گسترده شده است: محله بله لئز (برق روز) و ناساگ.

اماکن دیدنی گراش:

قلعهٔ گراش (همایون دژ)


این قلعه که در حال حاضر، فقط مخروبه‌های آن باقی است. بر روی تل بزرگی به ارتفاع ۱۰۷۰ متری، از سطح دریا، بنام «کلات» قرار دارد که شهر گرداگرد آن، توسعه یافته است.
این قلعه نظامی، یکی از نقاط مهم منطقه بوده که ساخت آن،‌ مربوط به دوره‌های مختلف تاریخی بوده است و در زمان حکومت فتحعلیخان گراشی، بیگلربیگی لارستان و بنادر (متوفی ۱۳۱۲ ه‍. ق) در درگیری خان گراش با قشون دولتی، تخریب شده است.
مصالح بکار رفته در این قلعه شامل: سنگ، ملاط گچ، ملاط ساروج و کاشی است. قسمت پایین این قلعه که فضای وسیعی را شامل می‌شود، با حاری کوتاه، جهت سنگر گیری و دفع مهاجمان، محصور بوده است و در این قسمت نیز مخروبه‌های تعدادی آب آنبار به چشم می‌خورد. توصیف این قلعه، در کتب و سفرنامه‌های سیاحتگران نیزآمده است که نمونه‌هایی از آن، در قسمت تاریچه گراش ذکر شد.
علأالدوله در تاریخ لارستان می‌نویسد:
این قطعه، دارای سه قلعه فوق هم بوده که قلعه‌اول محل سکونت مردم قریه گراش بوده و قلعه دوم، محل تفنگچیان و مستحفظین قلعه و قلعه سوم آن محل سکونت حاکم گراش و خانواده‌اش بوده است این قلعه دارای (هشتاد) آب‌انبار، مسجد، حمام، عمارت عالیه، مأمن و پناهگاه مردم لارستان بوده که در زمان رضاشاه، آن قلعه خراب گردیده است.
قلعه شامل : چند باب خانه، مسجد، حمام- در قسمت غربی نارنج قلعه با کاشی‌های لاجوردی لوزی شکل به ابعاد ۱×۹ و ۲×۹ سانتيمتر، زندان و چندین آب‌انبار ساروجی است. در سمت شمالی قطعه خانه‌ای بزرگ که به حاکم وقت تعلق داشته و به نارنج قلعه موسوم بوده با دو برج دیده بانی در قسمت شمالیو اطاقهای آینه کاری درقسمت شرقی بنا وجود داشته در سمت جنوبی قطعه، بالای در ورودی، برجی بنام «برج بارگاه» نیز وجود داشته.

بئر گال (تپه گال)

تپه‌ای است، سنگی با خاکی قرمز رنگ که اکنون در سمت جنوب غربی شهر واقع است و اطراف آن را نخلستان‌ها پوشش می‌دهند. آثار وبناهای برجای مانده از گذشته، در اطراف این تپه، نشان دهنده وجود آبادی و سکونت مردمانی است که به احتمال قوی، ساکنان اولیه گراش بوده‌اند. امتداد آثار و بنا‌های برجای مانده از دو سوی این تپه در جهت جنوب غربی تا ابتدای دشت بالا و در جهت جنوب شرقی تا محله فخی (fakhi). ادامه دارد و دست ساخته‌های سنگی و سفالی با قدمت بیش از چهارصد سال که در این نواحی پیدا شده است، خود گویای وجود زندگی متفاوت با زندگی مردم گراش در قرنهای اخیر است و بنا بر اقوال، ساکنان این آبادی‌ها، از پیروان آیین زردتشتی یا به اصطلاح امروزی مردم گراش- گاور(گبرها) بوده‌اند که باگذشت زمان به هندوستان و کشورهای حوزه خلیج فارس، مهاجرت کرده‌اند.

سد تنگ‌آب (تگ آو)

این سد که در تنگه‌ای به همین نام در جهت جنوب غربی هر گراش واقع در کوه سیاه در زیر قله‌ای بنام «بن مرک bon-e-morok» قرار دارد و مربوط به دوره ساسانی است مه در دوره صفویه بازسازی شده و سه پشتبند جهت جالو گیری از تخریب آن ساخته شده است. مصالح بکار رفته در سد و پشتند آن از سنگ و ساروج بوده و جوی آبی از همان جنس، جهت آبیاری مزارع، از کنار سد تا دشتی موسوم به دشت بالا (دشت برا dasht-e-bara) کشیده شده است که در مسیر این جوی تا دهانه‌‌های تنگه دو استخر ساروجی نیز احداث گردیده است. هم اکنون، پشت این سد، به طور کامل با روسوب پرگردیده و در روی آن درخت‌های کنار بزرگی مشاهده می‌شود. این بنا، در شمار آثار ملی است که از تابستان (۱۳۸۰) به ثبت رسیده است.

برکه اسدالله

این آب‌انبار، در سال (۱۲۸۶ ه‍ ق.) به همت حاج اسدالله فرزند دهباشی کربلائی، علیرشا گراشی ساخته شده است و پس از برکه کل (berka-e-kal) (گنج البحر) بزرگتراین آب‌انبار گراش است این آب‌انبار داری شش دهنه و دو مجرای ورودی و یک مجرای خورجی آب است که ساخت مخزن و طاق مجرهای ورودی و خروجی از سنگ و ملاط ساروج استفاده شده، و در دیوار بدنه (شاوره)، طاق دهنه‌ها و سردرها سنگ و ملاط گچ بکار رفته است که در بعضی از سردرها با گچ تزیینات مقرنس کار شده است. طاق دهنه‌ها و سردرها، به شکل تیره‌دار است و طاق مجر‌های ورودی و خروجی آب که سطح پایین تر از سایر دهنه‌ها و اندازه آنها نیز کوجچکتر است به شکل هلالی ساخته شده است که دو مجرای ورودی در سمت شمالی و دو مجرای خروجی در سمت جنوبی تعبیه گردیده است.
سقف آب‌انبار، به شکل گنبد عظیمی است که بر روی آن بامصالح سنگ، ملاط گچ و اندود ساروج، گرفته شده استو سنگ پله‌های پاکله (pakona) آن در بدنه شرقی تا انتهای مخزن ادامه دارد. در بالای طاق یکی از سردرها سنگ اوحی نصب گردیده و ابیاتی که شخص بانی سروده بر روی آن حک شده است:
این بنا از تابستان (۱۳۸۰)، از سوی میراث فرهنگی، در شمار آثار ملی به ثبت رسیده است.

برکه کده‌بان

آب‌انبار به احاظ شکل و مخزن سقف آن، متفاوت با آب‌انبار‌های دیگر منطقه است. آب‌انبارهایی از این نوع که در گراش. انگشت شمار است به برکه گبری موسوم بوده بنا بر اقوال، دارای قدمتی بیش از اب انبارهای دیره‌ای شکل است. این آب‌انباردر منطقه‌ای بنام (چارلسی charlessi) (چهار ردیفی) در محله برق روز بله لئز (bela lez) واقع است مخزن آن مستطیلی و گوش‌های آن قوس دار است و سقف آن، از داخل بصورت طاق و بیرون، بصورت مسطح ساخته شده است. قابل توجه است که چرا آب‌انبارهایی از این نوع، دارای پله ‌نمی‌باشد. دو دهانه‌‌‌های اصلی آن که مانند اغلب آب‌انبارهای طویل در سمت شرقی و غربی، قرار دارد، به اندازهپهنا و در عرض آب‌انبارها بوده و دو دهانه‌دیگر که در طول آب‌انبار ساخته شده، کوچکتر از دهانه‌‌‌های اصلی که در جهت شمالی و جنوبی قرار دارد. این دهانه‌‌ها که مجرای ورود و خروج آب است، کمی پایین تر از دهانه‌ اصلی واقع شده است.
فاصله دهانه‌ جنوبی از طاق غربی ۱۴ متر و فاصله دهانه‌ شمالی از طاق غربی ۶ متر است. مصالح بکار رفته در مخرن شامل: سنگ، ملاط ساروج و در دهنه‌ها و سقف آب‌انبار از سنگ‌ و گچ ساخته شده است.

چاه زیت (زیتون)

این چاه در تنگه‌ای بنام «خاگ زیت khag-e-zite» در جهت شمال غربی گراش واقع است که گفته می‌شود در گذشته‌های دور در این منطقه، باغ‌های زیتون وجود داشته است که نامگذاری این چاه به «زیت یا زیتون» به همین علت است این چاه توسط حاج ذکریا و جاج زینل عظیما (متوفی ۱۳۲۷ ه‌ق.) ترمیم شده او مورد استفاده قرار گرفت.
دهانه‌ چاه که به شکل مربع و به ضلع یک متر و عمق آن حدود ۳۰ متر است دارای دیواره سنگ چین امتداد دارد. این پچاه گبری است و قدمت آن مشخص نیست.

مسجد آخوند

یکی از قدیمی‌ترین مساجد بجامانده در گراش واقع در محله ناساگ (nasag) است که توسط شیخ عبدالحسین و برادرش شیخ محمد باقر، بنا شده است. این مسجد دارای دو سنگ لوح: یکی مربوط به بنای مسجد که سال ساخت این بنا، با توجه به تاریخ ذکر درنوشته ۱۰۴۵ ه‍.ق) توسط حاج زینا آخوند و پسرش ابراهیم انجام شده است. سالن این بنا، دارای طاق‌های تیزه دارای است که بر روی چهارستون حمال در چهار بر آن قرار گرفته است و در چهار ظلع سالن طاق نماهایی در مقابل هر کدام از طاق‌هاساخته شده است. شبستان مسجد نیز دارای چهارستون دایره‌ای شکل با طاق‌های هلالی در جهت شرقی، غربیو سقفی هلالی شکل است و حیا آن دارای کلی نا منظم در جهت شرق بنا ساخته شده است، این بنا شامل:سالن اصلی، حیاط و شبستان است.

بقعه شیخ عبدالله

این مکان که از بزرگترین بقاع متبرکه گراش محسوب می‌شود، در مرکز شهر قرار دارد که بنا بر اقوال (قدمگاه شیخ عبدالله انصاری) است.
اولین گنبدی که برای این بقه ساخته شده است، گنبدی به شکل هرم هشت وجهی با کاشی‌های سبز رنگ بوده است که توسط فتح علی خان گراش و بیگلر بیگی لارستان و بنادر (متوفی ۱۳۱۲ ه‍.ق.) احداث شده است و به علت فرسودگی در دهه (۱۱۳۰ ه‍.ش) توسط ا... قلی خان مقتدری، گنبدی به شکل هرم چهار وجهی با کاشی‌های آبی رنگ، بر روی این بقعه تجدید بنا گردید؛ همچنین ضریح چوبی آن به همت قهرمان خان اقتداری ساخته شد. در سال ۱۳۷۴ (ه‍.ش) بنای قبلی آن به طور کامل تخریب شد و نمای گنبدی کاشی کاری شده و نمای آجری به همت حاج ابراهیم بازسازی شد.

حسینیه سنگ‌آوی

این بنا به همت حاج اسدالله فرزند دهباشی کربلایی، علیرضا گراشی در سال (۱۲۸۲ه‍. ق) بنا شده است. علت نامگذاری این حسینیه به «سنگ آوی» این است که ظرف سنگی بزرگی به شکل [u] در زیر طاقی با تزئینات مقرنس ظرف در کنار درب ورودی، ساخته شده قرار دارد که به منظور نگهداری از این ظرف، در سقف طاق، سوراخی تعبیه شده است که از طریق این سوراخ، آب باران از پشت بام حسینیه، به داخل این ظرف سرازیر می‌شود و از این ظرف در مناسبتهای مذهبی جهت تهیه شربت برای عموم استفاده می‌شده است.دربالای درب ورودی، سنگ نوشته‌ای نصب شده و ابیاتی که توسط خود بانی، سروده شده است، بر روی آن، حک گردیده است.
این بنا شمال: یک سالن روضه خوانی، یک ایوان بزرگ روبروی سالن، یک اشپزخانه، چند اطاق انباری، حیاط و حوض قدیمی است. لازم به ذکر است که این بنا، دارای دو بادگیر، در دو طرف شرقی و غربی ایوان بوده است.
اما در حال حاضر فقط قسمت‌های هدایت کننده باد به اما در حال حاضر فقط قسمت‌های هدایت کننده باد به طرف پایین سالم مانده است. سالن روضه خوانی آن، دارای نه در، به فواصل مساوی است که هفت درب آن رو به حیاط و دو درب دیگر، یکی در راهرو شرقی و دیگری در دالان ورودی باز می‌شود. بالای درب‌هایی که رو به حیاط باز می‌شود، پنجره‌های چوبی گره کاری شده و در فواصل بین پنجره‌ها طاق نماهایی به اندازه پنجره‌ها، ساخته شده است، در مقابل هر کدام از پنجره‌ها و طاق نماها و درپایین هر طاق نما، طاقچه‌ای تعبیه شده است.این سالن به ارتفاع حدود یک متر از سطح حیاط قرار دارد که پله‌هایی در جلو درب اول، وسط و آخر ساخته شده است. سقف آن، مانند خانه‌های قدیمی گراش با تیرهای چوبی بزرگ و کوچک تیرومئر (tir-o-mar) پوشانده شده است و ایوان آن، به ارتفاع حدود یک متر از سطح حیاط واقع شده و ورودی به ایوان از طریق پله‌هایی که در راهرو شرقی قرار دارد، میسر است.

برکه چهارتاخ

آب‌انباری است که به لحاظ داشتن چهار طاق در جلوی دهانه ‌شرقی آن، با دیگر آب آنبارهای گراش، تفاوت دارد. این آب انبار، در خارج از شهر، در نزدیکی صحرایی، موسوم به باغ موسی واقع است که به علت از بین رفتن سنگ لوج، بانی این باغ و همچنین سال ساخت آن به طور دقیق مشخص نیست. این آب‌انبار (برکه حاج حسن)، به همت شخصی بنام حاج حسن (برادر حاج اسد الله بانی آب‌انبارهای کشکول و کل) ساخته شده است که این آب‌انبار، دارای چهار دهنه شرقی، غربی، شمالی و جنوبی است و همچنین بر خوردار از دو مجرای ورودی آب، در کنار دهانه‌‌ٔ غربی و شمالی بوده که سنگ پله‌های آن در کنار دهانه‌ شرقی ساخته شده است. طاقهای دهنه‌ها، سردرها و همچنین چهار طاقی که طاق‌های آن، رو به چهار جهت اصلی قرار دارد و طاق غربی آن، که همان دهانه‌ آب‌انبار است. به شکل تیزه‌دار بوده و مصالح یکار رفته در طاق‌ها و همچنین دیوار بدنه (شاوره shavara) آب‌انبار، سنگ و ملاط گچ است و مصالح بکار رفته در مخرن و طاق‌های مجرا‌های ورودی و خورجی که به شکل تویزه ساخته شده است، از سنگ و ملاط ساروج، تشکیل گردیده است.

برکه کل (گنج البحر)

این آب‌انبار، یکی از عجیب‌ترین، باشکوه‌ترین و به احتمال زیاد، از بزرگترین آب‌انبارهای ساخته شده در ایران است. متاسفأنه هیچ نشانی از کتیبه یا نوشته‌ای بر ساختمان این بنای عجیب وجود ندارد و اگر در گذشته وجود داشته. اکنون به طور کامل نابود شده است...»
برکه کل در محله مصلا واقع شده و به همت حاج اسدالله فرزند دهباشی کربلایی، علیرضا گراشی و توسط استاد حسن شیرازی ساخته شده اسن که بنابر اقوال، تاریخ ساخت آن بعد از آب‌انبار کشکول، حدود سال (۱۲۹۰ه‍. ق) بوده و سقف گنبدی شکل و عظیم آن به علت تامشخصی پس از مدتی ریزش کرده است.
مخزن آن. همانند اکثر آب‌انبارهای موجود، دایره‌ای شکل بوده و مصالح بکار رفته در آن از ساروج است و این نکته قابل توجه است که برای آسانتر شدن آب کشی از آن، قطر ته آب‌انبار، به اندازه حدود یک متر بیشتر از قطر بالای آن شده است. دیوار بدنه (شاوره) که بر روی کف در گاه‌های ورودی، دارای قطر ۲۰.۱ متر و با افزایش ارتفاع و شروع قوس گنبدی به ۲ متر می‌رسد همچنین طاق‌های سردرها و دهنه‌های اب‌انبار که به شکل تیزه‌دار هستند، با مصالح سنگ و ملاط گچ ساخته شده است و فقط طاق‌های مجراهای ورودی و خروجی آن که مانند دیگر طاقها تیزه‌دار است از سنگ و ملاط ساروج تشکیل شده است و سنگ پله‌های این‌ آب انبار، در قسمت شمالی بدنه قرار دارد.
این بنا از تابستان (۱۳۸۰) از سوی میراث فرهنگی کشور در شمار آثار ملی به ثبت رسیده است.

هفت برکه

این هفت اب انبار که در اندازه‌های مختلف و زمانهای‌ متفاوت ساخته شده است. در فاصله‌کمی نسبت به هم قرار دارند و در مسیر رود خانه فصلی بنام بزئرد (bezerd) در محله ناسگ، واقع می‌باشد، از این هفت آب‌انبار، پنج حلقه ‌آن دارای سقف گنبدی شکل و دوحلقه دیگر بدون سقف است که بزرگترین و معرفترین آنها به برکه حاج ابوالحسن موسوم گردیده که مشخصات آن بشرح ذیل است.
بر طبق سنگ نوشته‌ای که در دهانه‌ شمالی شرقی نصب است این‌ آب‌انبار به همت حاج ابوالحسن، فرزندحاج حسن (بانی برکه چهار تاخ)، ساخته شده است خصوصیت منحصر به فرد آن، این است که در دیواره مخزن در سمت دهنه جنوب شرقی تا کف آب‌انبار و در سمت بقیه دهنه‌ها تا چهار ردیف، ادامه دارد. مخزن آن دایره‌ای شکل بوده، همچنین طاق‌های مجراهای ورودی و خورجی آب که در سمت غربی دهانه‌ شماره یک و چهارقرار دارد وکف آن، بر خلاف دیگر آب‌انبارها هم سطح دهانه‌‌ها و طاق‌هاآن، بصورت هلالی است. طاقها سردرها و دهنه‌ها به شکا تیزه دار ساخته شده که طاق‌های سر در شماره دو و پنج تزئینات مقرنس و سردرها از دیواره مرتفع‌تر بوده و مانند دیوار بدنه (شاوره)، از سنگ و ملاط گچ تشکیل شده است.
گنبد آب‌انبار با سنگ ملاط گچ ساخته شده و با ساروج اندود شده ‌است.

کنار زیارت

زیارتگاهی است. واقع ۱۳ کیلومتری غرب شهر گراش که بواسطه وجود درخت کنار (سدر) کهنسالی به قطر حدودی سه متر که در مجاورت آن، بقعه‌ای ساخته شده مورد احترام وتقدیس مردم قرار گرفته است. درپیرامون آن، خانه‌ها و اتاقک‌هایی جهت اسکان زوار و همچنین کسانی که برای تفریح، به این مکان مراجعه می‌کنند. ساخته شده است.
این بقعه که در سمت شرقی کنار قرار دارد، دارای گنبدی کوچک با کاشی های لاجوردی است. بقعه، توسط درب کوچکی در سمت شرقی بحیاط بنا راه دارد. این بنا شامل: حیاط و یک اتاق در ضلع جنوبی بقعه است.

کارونسرای برمیر

این کاروانسرا در غرب شهر گراش در مسیر جاده کاروان‌رو گراش- لامرد واقع شده است. با توجه به معماری بنا، ساخت آن، متعلق به دروه‌ قاجاریه است.نام این کاروانسرا به دلیل مجاورت با برکه میر به کاروانسرای بر میر مشهور شده است. مصالح ساخت کاروانسرا شامل: سنگو ملاط کچ است. ایوان (سردر ورودی) بنا، در سمت شمال واقع شده است. ضلع جنوبی و ضلع شمالی فاقد ساخت و ساز بوده و تنها به وسیله یک دیوار محصور شده است. ساخت و ساز کاروانسرادر ضلع شرقی و غربی آن است. دیوارهای خارجی بنا، دارای پشتیبان‌هایی است که خطر ریزش بنا جلوگیری می‌کند. این پشتیبانها در بدنه شمالی و جنوبی و غربی دو عددی و در بدنه شرقی سه تایی است.
در بدنه شرقی، فضای مرکزی آن دارای طاق و تویزه است که یک ورودی آن را به دو اتاق تو درتو با پوشش گنبدی شکل متصل می‌سازد. در بخش جنوبی آن نیز یک فضای مرکب از فضای گنبد دار که پشت آن فضا با پوشش طاق و تویزه ساخته شده است. این تغییر ات در این بناً به دلیل نوع کابردی فضا‌ها بوده است. قسمت غربی کاروانسرا، پوشش یکستانی دارد به نحوی که فضای مرکزی دارای پوشش گنبدی شکل بوده و در دو طرف آن، در شمال و جنوب دو اتاق گنبددار، ساخته شده است. دو اتاق مجاور اناق مرکزی دو در ورودی جهت دسترسی به حیاط کاروانسرادارند. طاقهای ورودی‌ها به صورت تیزه‌دار است قطر دیواره‌های بنا ۵۰ سانتیمتر و فقط دیوار بیرونی ضلع شرقی ۸۰ سانتیمتر است.
این بنا، از تابستان ۱۳۸۰ جز اثار ملی به شمار می‌آیدو به ثبت میزاث فرهنگی کشور رسیده است.

مسجد جامع (جمعه)

این مسجد در محله (پاقلعه) واقع است که بعلت نداشتن سنگ لوح، تاریخ ساخت و بانی آن، مشخص نیست، ولی بنابر اقوال، این مسجد که در زمان حکمرانی دهباشی کربلایی، علیرضا گراش کلانتر و ضابط بیشتر نواحی لارستان (متوفی ۱۲۷۹ هجری قمری در سن ۱۱۸ سالگی) فرسوده شده بود، به همت وی به طور کامل تخریب و به شکل امروزی آن ساخته شد که در این مدت، یکبار توسط حجت الاسلام و المسلمین آقای سید حبیب الله، سید افقهی (روحانی محل) و بادیگر و باردیگر نیز توسط حاج حسین رضا زاده (نواده‌های دهباشی و متولی کنونی مسجد جامع) تعمیرات و تغییرات جزئی بر روی آن صورت گرفته است. این بنا شاما: یک حیاط، سالن اصلی، شبستان، حیاط خلوت چند اتاق انباری و حوضخانه است. سالن بنا اداری سیزده ستون وچهار پنجره سنگی مشبک، در سمت محراب است و سقف آن با طاق‌های تیزه‌دار شرقی و غربی در قسمت جلوی سالن و طاق‌های شمالی و جنوبی، در قسمت‌های عقب قرار گرفته است. در سه ضلع بنا نیز طاق‌ نماهایی به همان اندازه ساخته شده، و در ضلع غربی آن به تعداد طاق‌ها، درهای بزرگی که رو به حیاط باز می‌شود، در نظر گرفته شده است.
حیاط حوضخانه و اتاقهای‌انباری در جلو ساختمان و در سمت غربی بنا واقع شده است و حیاط خلوت که به بیرون از ساختمان نیز راه می‌یابد، در سمت شمالی آن، قرار دارد.

خانهٔ فضل‌الله‌خان شکوه‌زاده

این خانه، که در محله بازار، در مرکز شهر، قرار دارد دارای سبک معماری قاجاری است همانند دیگر خانه‌های شهر دارای ساخت و ساز در چهار جهت حیاط بوده و وجود یک ارسی آیینه کاری شده، در ضلع جنوبی آن، این بنا را از دیگر خانه‌ها، متمایز ساخته است.
سرتاسر این ارسی با آینه‌هایی به رنگ‌های سفید، سبر، آبی نارنجی و قرمز که به شکل گلو بته، پرنده و اشکال هندسی بوده تزیین شده است.
این ارسی دارای هشت درچوبی معرق کاری شده با چوب،فلز و صدف است، به شکل گل وبته. که در ضلع شمالی ارسی، دو در رو به حیاط، در دو طرف در اصلی وجود دارد که در ضلع شرقی و غربی هر کدام از این درها یک در است که به کفش کن راه دارد. ودر ضلع جنوبی، دارای چهار دراست که به اتاق پشت آن باز می‌شود. در دو طرف درهای ضلع شرقی و غربی، دو طاقچه با طاق هلالی شکل تعبیه شده و بالای هر کدام از درها و طاقچه‌ها در چهر ضلع اتاق، طاق نمایی چهار گوش ساخته شده است. در اصلی بزرگ و چوبی رو به حیاط این ارسی، ساختی گره چینی داشته و دارای پنجره‌های کشویی با شیشه‌های رنگا رنگ بوده که رو به بالا باز می‌شده است، و در حال حاضر جای خود را به درب آهنی بزرگی داده است. سقف ارسی، به وسیله تیره‌های چوبی و ملاط گچ گرفته شده است.


حسینیه اعظم

این حسینیه که در سالهای اخیر ساخته شده است بعلت عظمت و شکوه خاصی که از لحاظ معماری اسلامی در آن به چشم می‌خورد مورد توجه مسافران و توریستا قرار گرفته است. این بنا که از آغاز ساخت آن تا کنون دوبار بازسازی، تغییر شکل و همچنین گسترش یافته است، شامل: دوسالن مردانه و زنانه، حیاط، وضوخانه زنانه و مردانه، سقاخانه، آشپزخانه، اطاقهای وباغچه‌های در دو سوی دالان ورودی بوده و در گوشه‌شمال غربی بنا پاسازی با کاربرد تجاری ساخته شده است.
وسعت و بدون ستون بودن سالن‌ها، کاشی کاری نمای بیرونی، منازه‌ها و همچنین درهای معرق کاری شده این حسنیه از مشخصات بارزی است که به زبیایی و شکوه آن افزوده است.

مجتمع علوم پزشکی امام جعفر صادق(ع)

مجتمع علوم پزشکی امام جعفر صادق(ع)گراش، در قسمت شمالی شهر واقع است.
کلنگ این مجتمع، در سال (۱۳۶۸) ه‍. ‌ش توسط وزیر بهداشت و در مان وقت (جناب آقای دکتر ملک زاده) به زمین زده شد مجتمع ذکر شده که زیر نظر دانشگاه علوم پزشکی شیراز است، در زمینی به مساحت ۱۲۰ هکتار محصور شده است.
مساحت زیر بنای آن ۵۰ هزار متر مربع شامل :
کلاس‌های آموزش، ساختمان اداری، ازمایشگاه، خوابگاه خواهران، و برداران، مسجد، سالن غذا خوری، اشپزخانه، انبارو...است. همچنین این مجتمع شامل ۴۰ هکتار فضای سبز و محوطه خیابان است که منابع این مقدار فضای سبز از اب چاه و آب باران تأمین می‌شود. لازم به ذکر است که آب باران از کوه مشرف به مجتمع سه استخر بزرگ آب با گنجایش بیش از ۱۲۰ هزار متر مکعب هدایت و جمع آوری می‌شود. گفتنی است که که کلیه‌ی‌ هزینهساخت این مجتمع بزرگ توسط خیرین شهر تأمین می‌شود.

بیمارستان امیر‌المومنین علی (ع)

بیمارستان ۱۱۰ تخت خوابی امیرالمومنین علی (ع) گراش، که در سال (۱۳۶۸) با حضور وزیر بهداشت و درمان وقت (جناب آقای دکتر ملک زاده) افتتاح شد دارای زمین به مساحت ۱۵۰ هزار متر مربع زیربنایی حدود ۳۰ هزار متر مربع است، که شامل ساختمان بیمارستان، درمانگاه، خانه‌های مس***********، قسمت اداری و موتور خانه است که بخش درمانی آن، از بخش‌های داخلی، اطفال، زنان جراحی، گوش و حلق و بینی، چشم پزشکی، جراحی مغز و اعصابو ارولوژی، روان پزشکی، آی سی‌یو، سی سی‌یو، زایشگاه، آزمایشگاه، رادیو لوژی، آتاق عمل و اورژانس می‌باشد.
به غیر از مرکز استان بیمارستان گراش، تنها مرکزی است که دارای بخش‌ آی سی‌یو، سی‌تی اسکن و جراحی مغز و اعصاب است و به این علت، مرکز ارجاعی بیماران تصادفی است همچنین این بیمارستان دارای امکانات و تجهیزاتی به شرح ذیل است:
سونوگرافی، لکوکاردیوگرافی،تست ورزش، اندوسکوپی، ارتوپدی بیومتری وفیکو.
این بیمارستان، با داشتن ۷۰ واحد مس*********** و فضای سبز، در حدود ۹۰ هزار متر مربع و زمین ورزش، محیط آرامی را برای سکونت پزشکان و پرسنل غیر بومی فراهم آورده و تحت نظارت دانشگاه عاوم پزشکی شیراز، اداره می‌شود.
لازم به ذکر است که کلیه هزینه ساخت و تجهیزات این بیمارستان توسط خیرین این شهر، تامین شده است.

Pasalari

مدیر بخش کامپیوتر و تکنولوژی

شهرستان سپیدان

شهرستان سپیدان يا اردكان فارس، در شمال استان فارس، در منطقه‌ای كوهستانی و جنگلی كه اغلب پوشيده از درختهای جنگلی کم پشت و تنک مانند بادام وحشی است، قرار دارد.
مرکز این شهرستان، شهر اردکان است که در حدود ۸۰۰ سال قدمت دارد.
این شهر بواسطه آب و هوای خوش و پیستهای اسکی شهرت دارد.
آب و هوای آن در زمستان بسیار سرد و در بهار و تابستان خنک و معتدل است.
این شهر دارای یک بنای امامزاده تاریخی است.
مردم این شهر گویش خاص و منحصر به فردی دارند که مشابه آن در کشور به سختی یافت می شود.

شهرستان اردکان طبق سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیتی برابر با ۹۰٫۳۳۹ نفر داشته است.

تقسیمات کشوری
بخش مرکزی شهرستان سپیدان
دهستان خفری
دهستان کمهر

شهرها: اردکان
بخش بیضا
دهستان بانش
دهستان بیضا
دهستان کوشک هزار

شهرها: بیضا
بخش همایجان
دهستان سرناباد
دهستان شش پیر
دهستان همایجان

شهرها: هما شهر

-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=
=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-=-

اطلاعات کاملتر

پیشینه تاریخی ( زبان - فرهنگ و آداب - رسوم - قومیتها - آثار تاریخی )

شهرستان اردکان مرکز شهرستان سپیدان از شهرهای قدیم و کهن استان می باشد و آخرین منزل و توقفگاه اسکندر مقدونی در حمله به تخت جمشید بوده است. در تاریخ عالم آرای عباسی آمده است که اردکان در زمان شاه تهماسب صفوی وجود داشته است و شهری آباد بوده است. در کتاب ریاض الصیاحه حاج زین العابدین شیروانی اظهار شده که ارکان شهری کوچک و هوایش بسیار سرد و دارای آب نیکویی است. آثاری از تمدن 350 سال پیش از میلاد در جنوب غربی سپیدان دیده شده است. آثار تاریخی موجود در شهرستان بقعه سید نورالدین علوی در شهر اردکان (وفات 456 هـ.ق) ، تل ملیان در روستای ملیان بخش بیضاء مربوط به تمدن ایلامی، تل بیضاء ، تل زری، تل اسفیان.

زبان : از نظر زبان در سطح شهرستان مردم به زبان ها و لهجه های مختلفی تکلم می کنند. که عمده ترین آنها عبارتند از لهجه مخصوص اردکانی که مخصوص مردم اردکان و روستاهای بهرغان، ابنو، دالین و خلار بوده و با آن تکلم شده و تقریباً در کشور منحصر به فرد می باشد زبان لری که در روستاهای بخش مرکزی، بیضاء، همایجان مردم با آن صحبت می کنند.

زبان فارسی که در روستاهای بخش بیضاء، رایج است. علاوه بر این زبان ترکی نیز در بین تعداد کمی از مردم که عمدتا عشایر بوده و در بعضی از روستاهای شهرستان ساکن شده اند وجود دارد.

آداب و رسوم: مردم شهرستان بیشتر دارای آداب و رسوم سنتی خاص فرهنگ ایران اسلامی می باشد. پایبندی به مسائل مذهبی ، اعتقاد به روزهای مذهبی مانند عاشورا ، تاسوعا، ایام شهادت و ولادت ائمه و پیامبر نیز در حد بالایی بوده و اعتقاد خاصی به ابن ایام دارد. برپایی مراسم عزاداری دهه اول محرم، شبهای قدر، سالروز رحلت پیامبر اسلام از دیگر آداب و رسوم شهرستان بوده و جایگاه والایی در بین مردم دارد.

در سطح شهرستان سپیدان سه قوم عمده اردکانی، لر، بیضاوی وجود دارد و از اقوام ترک و کرد تعداد محدودی نیز وجود دارد.

در مجموع شهرستان دارای فرهنگ مذهبی بالا بوده و اعتقادات مردم نیز پیرامون مسائل مذهبی خیلی خوب و درجه بالائی بوده و میزان پایبندی خوب است. شرکت گسترده در مراسم مذهبی ، در مراسم روضه خوانی ، مراسم ختم ، عدم انجام بعضی مراسم شادی و سرور در روزهای وفات و شهادت امامان و پیامبر و ماههای محرم ، صفر نیز از دیگر خصوصیات فرهنگی ومذهبی مردم شهرستان می باشد.

موقعیت جغرافیائی و اقلیمی شهرستان

شهرستان سپیدان به مرکزیت شهر اردکان با وسعت 14/2859 کیلومتر مربع در شمال غربی استان فارس قرار دارد و 1/2 مساحت استان را به خود اختصاص داده است. این شهرستان از شمال به شهرستان اقلید، از غرب استان کهکیلویه و بویر احمد از جنوب به شیراز و ممسنی و از شرق به شهرستان مرودشت محدود می باشد. بر اساس آخرین تقسیمات کشوری شهرستان دارای سه بخش مرکزی، همایجان، بیضاء و دو نقطه شهری به نام اردکان و بیضاء ، 8 دهستان و 210 روستا و مکان می باشد. از نظر آب و هوایی دارای آب و هوای سرد کوهستانی با تابستانهای معتدل و خنک و در زمستانهای سرد و یخبندان می باشد.

از نقاط پر بارش استان فارس بوده که میزان بارش در بعضی سالها به 1400 میلیمتر می رسد و بیشتر بارش آن بصورت برف می باشد. و میزان متوسط بارندگی سالیانه آن 700 میلیمتر است . در منطقه بیضاء و همایجان بیشتر زمینها جلگه ای و حاصلخیز و در بخش مرکزی اراضی کوهستانی و ناهموار است.

وضعیت شهرستان از نظر تقسیمات کشوری

- تعداد شهر:
2 شهر؛ اردکان و بیضاء
- تعداد بخش:
3 بخش؛ مرکزی، همایجان، بیضاء
- تعداد دهستان:
8 دهستان
- تعداد آبادی:
350 آبادی
- وسعت:
2859 کیلومتر مربع
- جمعیت کل شهرستان:
84838 نفر (سال 84)
- جمعیت مردان:
38566 نفر
- جمعیت زنان:
38658 نفر
- جمعیت شهری:
13273 نفر
- جمعیت روستایی:
64951 نفر
- جمعیت غیر ساکن:
14767 نفر عشایر
- جمعیت فعال:
57639 نفر
- نرخ بیکاری:
12%
وضعیت شهرستان از نظر آموزش و پرورش و آموزش عالی
- تعداد دانش آموزان:
19700 نفر
- تعداد مدارس و واحدهای آموزشی:
253 واحد
- مراکز آموزش عالی موجود در شهرستان:

1. دو واحد دانشگاه آزاد اسلامی (واحد سپیدان و واحد بیضاء)

- تعداد دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی:
2808 نفر
- تعداد طلبه های حوزه علمیه :
17 نفر
- تعداد کتابخانه های عمومی:
2 واحد
- امکانات تربیت بدنی:
1. 4 باب سالن سرپوشیده
2. 2 زمین چمن
3. 1 باب استخر روباز
4. 2 پیست اسکی که یکی متعلق به بخش خصوصی و دیگری دولتی می باشد.

وضعیت شهرستان از نظر کشاورزی
- میزان کل اراضی زیر کشت:
76174 هکتار
- میزان اراضی تحت اشغال باغات:
14553 هکتار
- میزان اراضی زیر کشت زراعی:
61621 هکتار
- میزان کل محصولات زراعی و باغی:
437100 تن
- محصولات عمده باغی شامل:
سیب (مقام اول استان)، هلو، گردو، بادام، انگور (مقام سوم استان)، زردآلو
- میزان محصولات تولیدی زراعی:
324000 تن
- محصولات عمده زراعی شامل:
گندم (مقام اول استان)، ذرت دانه ای (مقام سوم استان)، برنج، لوبیا، چغندرقند، کلزا، شلغم، جو، عدس، گوجه فرنگی
وضعیت شهرستان از نظر صنعت
- تعداد واحدهای صنعتی فعال:
× کارخانه فراسان
× کارخانه پولیمر
× کارخانه اخشان
× کارخانه سپیدان چوب
× کارخانه آرد سپیدان
× شرکت کشت و صنعت سپیدان
× مجتمع مرغ مادر سپیدان
× کارخانه لیموندیس
× کارخانه آب معدنی سپیدان
× آب معدنی منکو
× آران گستر
همچنین 40 واحد مزرعه پرورش ماهی نیز در شهرستان فعالیت دارند.

- تعداد شاغلین بخش صنعت:
حدود 6500 نفر
وضعیت شهرستان از نظر آمار شهدا، مفقودین، آزادگان و جانبازان

تعداد شهداء: 400 شهید
تعداد آزادگان: 576 نفر
تعداد جانبازان : 10 نفر

وضعیت شهرستان از نظر خدمات زیر بنایی

الف) راهها:

- طول راههای آسفالته و فرعی :
1446کیلومتر
- طول راههای در دست احداث:
170 کیلومتر
- طول راههای روستایی:
400 کیلومتر

ب) گاز:

- تعداد کل انشعابات گاز:
3224
- تعداد علمکهای منصوبه:
2616
- طول شبکه های گازرسانی:
70125 متر

- تعداد روستاهای برخوردار از گاز:
4 روستا

- تعداد شهرهای برخوردار از گاز:
1 شهر

ج) ارتباطات:

- تعداد مراکز تلفن شهری:
3 مرکز
- تعداد مراکز تلفن روستایی:
21 مرکز
- تعداد شماره تلفنهای ثابت منصوبه:
19059 خط
- تعداد شماره تلفنهای همراه فعال:
1153 خط

د) آب و برق:

- تعداد مشترکین برق :
21278 مشترک
- تعداد مشترکی آب آشامیدنی:
17184 مشترک
- تعداد مشترکین آب آشامیدنی شهری:
3914 مشترک
- تعداد مشترکین آب آشامیدنی روستایی:
13270 مشترک
- تعداد سدهای موجود با ذکر نام:
2 سد ششپیر و جورگ در حال مطالعه می باشند و تحقیقات احداث آنها شروع شده است.

ه) امور بهداشتی و درمانی:

- تعداد مراکز بهداشتی :
12 واحد
- تعداد خانه های بهداشت فعال:
58 واحد
- تعداد تختهای بیمارستانی:
96 تخت در بیمارستان جدیدالحداث شهر اردکان وجود دارد که هنوز همه تختها فعال نمی باشد.

و) جاذبه های گردشگری ومیراث فرهنگی:

1) بقعه سید نوالدین علوی
2) تل ملیان
3) تل بیضاء
4) تل زری
5) تل اسفیان
6) تل گاملی
7) تل آخوندی
8) تل حامی
9) تل آسیابی
10) تل شعبان
11) تل ولی بیگی
12) تل قاسمی
13) تل بابا صادقی
14) تل خندق
15) تل پهن
16) تل بی بی شاه خاتون
17) درخت چنار
18) تل دروازه
19) تل محمد یکه ور


- جاذبه های طیعی و تفرج گاهها:


شهرستان سپیدان به لحاظ موقعیت آب و هوایی دارای مکانهای تفریحی و طبیعی می باشد که عبارتند از:

1. آبشار مارگون
2. آبشار چیکون
3. سرمورد کهمر و قله برم فیروز و پیست اسکی و دهها چشمه و تفرجگاه دیگر در دهستان کمهر
4. چله گاه بزرگ
5. چله گاه کوچک
6. تنگ آب سرد
7. تنگ آلوند
8. چشمه های ترگاه و دشت مور، چشمه بهرغان در حومه شهر اردکان
9. تنگ تیزاب
10. تنگ براق
11. تنگ بغدادیان در دهستان خفری
12. چشمه و برم ششپیر
13. سراب کهکران
14. تنگ بهشت مکان
15. تنگ گمبیل
16. تنگ دلخان
17. تنگ جورگ
18. تنگ غوره دان
19. تنگ تورممو
20. چشمه حسین آباد
21. تنگ خرسان شهید آباد
22. چشمه هفتخوان
23. چشمه ملوسجان بیضاء

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Pasalari

مدیر بخش کامپیوتر و تکنولوژی

جزئیاتی از نور آباد

نورآباد یکی از شهر های استان فارس در جنوب ایران است.
این شهر مرکز شهرستان ممسنی است که در شمال غربی استان فارس قرار دارد و دارای دو اب وهوای معتدل و نسبتاً گرم می باشد.

نوراباد در میان رشته کوههای زاگرس قرار دارد اکثر مردم این شهر لرها هستند که از طایفه های بکش و رستم وجاوید دشمن زیاری میباشند و طوایفی از عشایر قشقایی نیز در این شهر اسکان داده شده است وهمین طور اعراب خمسه که در روستای عربها زندگی می کنند.

نام گذاری نوراباد به دلیل وجود اتشکده نور در چند کیلو متری این شهر می باشد. کلا درشهرستان ممسنی اثار باستانی بسیاری از قبل و بعد از اسلام وجود دارد که می توان به اتشکده نور تل نوراباد(سپاه) تپه سرنا(سرنا نام سردار دلیر اشکانی) شهر مدفون بچه بازار در نزدیکی روستای کوپن که درحال حاضر زمینهای کشاورزی مردم روستای کوپن است و... اشاره کرد.

تصویری از آتشکده نور آباد:



ممسنی دارای گردشگاههای فراوان از جمله بهشت گم شده.
دریاچه برمشور کوه زیبای شاه نشین چشم اندازهای طبیعی تنگ گجستان و مناظر زیبای روستای بردنگان که با به هم پیوستن دو رودخانه کتی وفهلیان در تنگه کوشه وسپس محو شدن درتنگه هزارمنی روستای پیردان بردنگان زیبایی خاصی داردوطبیعت زیبای دره ی پل بریم دریک کیلومتری کوپن.
دشت الاکرمی و روستای امامزاده پیرشمس که در دامنه کوههای زیبای سیاه وپیرشمس (زاگرس)قرار دارد وجنگل های زیبای بلوط که در جای جای این شهرستان وجود دارد.می باشد .

به دلیل اب وهوای مناسب و بارش فراوان درسه فصل پاییز زمستان وبهار و وجود رودخانه های کتی فهلیان تنگ شیو وکره سیاه عمده اقتصاد مردم این منطقه را کشاورزی (گندم وجووبرنج وکلزا ومرکبات) تشکیل می‌دهد.

ممسنی در طول تاریخ مورد تاخت وتاز حکومتهای مختلف چه قبل از اسلام وچه بعد از اسلام قرار گرفته است تا جایی که نادر شاه افشار انرا ((ممسنی دشتی پراز نون و تشتی پر از خون)) نامیده است.
ساکنان قبلی این شهر شول ها بوده اند که بعدا به دلیل هین تاخت وتاز های مختلف کوچ کرده اند.
در این رابطه می توانید به کتاب های ممسنی در گذر تاریخ " ممسنی بهشت گمشده" عشایر وایلات ایران" جغرافیای استان فارس مراجعه کنید.
در سال 1386 در نزدیکی روستای فهلیان یکی از شهرهای بزرگ دوره هخامنشی به نام لیدوما کشف گردید که متاسفانه از لحاظ امنیتی در صورت بیرون آوردن شهر مذکور هیچگونه حمایتی جهت محافظت از آثار باستانی انجام نگرفت وهمچنان لیدوما در خاک مدفون ماند تا شاید روزگاری با اقتدار بیرون آید.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Mahdi_gh

کاربر سايت

شهرستان جهرم در نیمه جنوبی استان فارس بین 52 درجه و 45 دقیقه تا 54 درجه و 4 دقیقه طول شرقی و 28 درجه و 19 دقیقه تا 29 درجه و 10 دقیقه عرض شمالی قرار گرفته است. از وسعت شهرستان جهرم دشت و آن کوهستانی می باشد. مساحت کل شهرستان 5481 کیلومتر می باشد که شمالا به شهرستان فسا ، جنوبا به شهرستان لار، غربا به شهرستان فیروزآباد ، شرقا به شهرستان لار و داراب محدود میشود. میزان بارندگی در سال بین 150 تا 200 میلیمتر می باشد وحداکثر گرمای آن 45 و حداقل آن یک درجه سانتیگراد میباشد. این منطقه رویهم رفته آب و هوایی گرم و متغیر دارد، به طوریکه زمستانهای آن سرد و تابستانهایش گرم میباشد.

جمعیت شهرستان جهرم 200هزار نفر میباشد که نیمی از آن در روستاها ساکن هستند. شهر جهرم از 12 محله قدیمی تشکیل گردیده که 6 محله آن در غرب شهر و 6 محله آن در شرق شهر واقع گردیده است.

بعد از پیروزی انقلاب اسلامی با توجه به افزایش جمعیت دو محله جدید به نام کوی سحر خیز واقع در شمال غربی و کوی مهدیه در جنوب شهر ایجاد گردیده و سه شهرک جدید بنام شهرک انقلاب واقع در جنوب غربی و شهرک فاطمیه (خارقان) در شمال شرقی و شهرک شهید دستغیب در شمال غربی احداث شده است.

شهر جهرم با نخلستانهای زیبا و سرسبزش منظره ای بسیار دلنشین به خود گرفته است. و دارای مردمی سخت کوش و صبور می باشد که از استعدادهای بالایی برخوردارند. باغداری مرکبات و خرما در جهرم ارزش اقتصادی بالایی برخوردار بوده و سهم قابل ملاحضه ای در ترکیب درآمد کشاورزی این شهر داراست. فعالیت مردم این شهر حول و محور فعالیتهای کشاورزی است و صنایع و کارخانه ها بیشتر در حد تامین برخی از احتیاجات عمومی شهرستان است.

شهرستان جهرم از گذشته بعنوان یک شهر مذهبی مورد توجه بوده و از نظر حس نوع دوستی و ابراز همدردی و تعاون بی نظیرند. وجود دانشگاها در جامعه ای که اکثریت افراد از نظر فرهنگ در سطح بالایی قرار دارند، وجود حوزه علمیه امام خمینی در شهرستان و گرایش قشر جوان به این سمت و وجود روحانیون اگاه در سطح شهرستان از ویژگیهای فرهنگی منطقه به شمار میرود. و مهمترین ارزش اجتماعی که مردم به آن توجه دارند مبارزه با مفاسد اجتماعی و بی حجابی است . با توجه به اینکه جو حاکم جو مذهبی بوده و روحانیت مبارز شهر بحمدالله توانسته اند مردم را نسبت به شناخت اسلام و اعتقادات مذهبی در حد قابل توجهی آشنا نموده و مردم کمتر به سوی فساد روی آورند و با توجه به ارتباط نزدیک و عمیق روحانیت و توده مردم از قدیم الایام همچنین مبارزه تعدادی از روحانیون با رزیم شاهنشاهی و دشمنی آنها با خان ها و فئودال ها رابطه احاد مردم اعم از شهری و روستایی با روحانیون رابطه مرید و مراد بوده و احترام خاصی برای یکدیگر قائلند. وجود روحانیون اگاه و مبارز و زحماتی که در این راه کشیده اند میزان پایبندی مردم به مسائل شرعی در حد بسیار بالایست و کمتر خانواده ای پیدا میشود که بی تفاوت نسبت به مسائل شرعی باشد و مردمی مذهبی و مومن و تابع فرمان روحانیت بوده و تجمع و حضور مردم در مراسمهای مذهبی و مساجد و حسینیه ها و برپایی نماز جمعه در زمان طاغوت موید این مطلب میباشد. یکی از دلایل مذهبی بودن و در صحنه بودن در زمان ستم شاهی، جلوگیری از ورود شاه معدوم به این شهرستان میباشد. روحانیت مبارز با همکاری مردم شبانه و اقدام به پخش اعلامیه و شعار نویسی علیه رزیم ستم شاهی نموده و در مراسمهای سوگواری امام حسین (ع) شعارهای ضد رزیم در قالب شعارهای مذهبی توسط مردم سر داده میشد. به واسطه تظاهرات چشم گیر مردم و بالا بودن سطح فکری و مذهبی مردم باعث گردید که در این شهرستان توسط عمال رزیم شاه حکومت نظامی برقرار شود و علی رغم حکومت نظامی مردم دست از فعالیت سیاسی، مذهبی خود برنداشتند و همچنان به فعالیت خود علیه نظام ادامه داده و شهدایی را تقدیم انقلاب کردند. شرکت گسترده در جبه و جنگ ، کمک های نقدی و جنسی چشمگیر بوده است علاوه بر حضور همه جانبه در جنگ و دادن بیش از 2000 شهید و جانباز سهم بسزایی در دفاع از مملکت اسلامی داشته اند.


وضعیت شهرستان از نظر: تقسیمات کشوری

- تعداد شهر:
چهار شهر؛ شهرهای جهرم، قطب آباد، خاوران، باب انار

- تعداد بخش:
چهار بخش؛ بخشهای مرکزی، خفر، سیمکان و کردیان

- تعداد دهستان:
12 دهستان

- تعداد آبادی:
244 آبادی

- وسعت:
5481 کیلومتر مربع

- جمعیت کل شهرستان:
حدود 200 هزار نفر (بر اساس آمار سال 75)

- جمعیت مردان:
101.414 نفر

- جمعیت زنان:
95.984 نفر

- جمعیت شهری:
107.313 نفر

- جمعیت روستایی:
86.68 نفر

- جمعیت غیر ساکن:
3129 نفر

- جمعیت فعال:
54.525 نفر

- نرخ بیکاری:
9.38 ( تا سال 79)






وضعیت شهرستان از نظر: آموزش و پرورش و آموزش عالی



- تعداد دانش آموزان: 35.655 نفر

- تعداد مدارس و واحدهای آموزشی:

- مراکز آموزش عالی موجود در شهرستان: دانشکده علوم پزشکی- دانشگاه آزاد اسلامی ، واحد جهرم و حوزه علمیه جهرم

- تعداد دانشجویان دانشکده علوم پزشکی: 700 نفر

- تعداد دانشجویان دانشگاه پیام نور: 2200 نفر

- تعداد دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی: 5000 نفر

- تعداد طلبه های حوزه علمیه: 70 نفر طلبه

- تعداد کتابخانه های عمومی: 3 واحد در شهرهای جهرم- قطب آباد- خفر

- امکانات تربیت بدنی: 3 زمین ورزشی – 3 استخر شنای خصوصی - یک استخر شنای دولتی







وضعیت شهرستان از نظر: کشاورزی



- میزان کل اراضی زیر کشت: 72 هزار هکتار

- میزان اراضی تحت اشغال باغات: 30 هزار هکتار

- میزان اراضی زیر کشت زراعی: 42 هزار هکتار

- میزان کل محصولات زراعی و باغی: 500 هزار تن

- میزان محصولات تولیدی باغی : 400 هزار تن ، ( 28 درصد از کل تولیدات باغی استان فارس)

- محصولات عمده باغی شامل: مرکبات، خرما، انگور و غیره

- میزان محصولات تولیدی زراعی: 100 هزار تن

- محصولات عمده زراعی: گندم، جو، ذرت و صیفی جات

- تعداد چاههای کشاورزی: 4888 حلقه چاه

- تعداد چاههای عمیق: 431 حلقه چاه

- تعداد چاههای نیمه عمیق دستی 3888 حلقه چاه

- تعداد قنوات: 89 رشته

- تعداد چشمه ها: 15 چشمه





وضعیت شهرستان از نظر: صنعت



- تعداد واحدهای صنعتی فعال : 25 واحد

- شامل: کارخانجات آرد سفید، بسته بندی خرما- بسته بندی مرکبات – الکل سازی- مواد غذایی( ترشیجات و شوریجات) و شش واحد معدن شن و ماسه








وضعیت شهرستان از نظر: خدمات زیر بنایی

الف، راهها:

- طول راههای آسفالته و فرعی : 476 کیلومتر

- طول راههای در دست احداث: 40 کیلومتر

- طول راههای روستایی: 155 کیلومتر



ب، گاز:

- تعداد کل انشعابات گاز: 21 هزار مشترک

- تعداد علمکهای منصوبه: 16215 هزار علمک

- طول شبکه های گازرسانی: 350 کیلومتر

- تعداد روستاهای برخوردار از گاز: 6 روستا

- تعداد شهرهای برخوردار از کاز: 2 شهر؛ شهرهای: جهرم و قطب آباد



ج، ارتباطات:

- تعداد مراکز تلفن شهری: 33 مرکز

- تعداد مراکز تلفن روستایی: 144 مرکز

- تعداد شماره تلفنهای ثابت منصوبه: 6040 خط

- تعداد شماره تلفنهای همراه فعال: 17 هزار خط



د، امور بهداشتی و درمانی:

- تعداد تختهای بیمارستانی: 221 تخت

- تعداد خانه های بهداشت فعال: 62 واحد

- تعداد مراکز بهداشتی : 12 واحد ؛ (3 واحد شهری و 9 واحد روستایی)



ه، آب و برق:

- تعداد مشترکین برق : 42345 مشترک

- تعداد مشترکی ناب آشامیدنی: 39000 مشترک

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------


بیا که هاتف میخانه دوش با من گفت *** که در مقام رضا باش و از قضا مگریز
حافظ

NAVVABSHEKARI

کاربر سایت

*

*

*

*

*

*

*

*



برگرفته از : [فقط كسانی ميتوانند لينكها را مشاهده كنند كه عضو سايت باشند. ]

شهرستان قیروکارزین سابقه تاریخی نسبتاً کهن دارد و مورخین و سیاحانی همچون ابن حوقل بغدادی، اصطخری، ابن بلخی، مستوفی و… بدین شهرستان اشاراتی داشته اند و در فارسنامه ناصری این

شهرستان مهد و خاستگاه دانشمندان و فرهیختگانی همچون شیخ ابوطاهر مجد الدین محمد یعقوب کارزینی صاحب قاموس شریف و… قلمداد گردیده است.
این شهرستان در ۱۸۵ کیلومتری شهر شیراز مرکز استان فارس واقع گردیده است و با شهرستان های فیروزآباد، جهرم، خنج و فراشبند هم مرز می باشد. این شهرستان با وسعتی قریب به ۳۴۰۰ کیلومتر

مربع آب و هوایی گرم و نسبتاً ملایم دارد. ارتفاع آن از سطح دریا ۷۵۰ متر و میانگین بارندگی ۲۵۰ میلیمتر در سال می باشد.

قیروکارزین دارای دو بخش مرکزی و افزر، پنج دهستان و پنج شهر به نام های قیر، کارزین، افزر، امام شهر و مبارک آباد می باشد و بالغ بر هفتاد روستا و ۵۵ آبادی دارد.
این شهرستان علاوه بر دارا بودن مفاخر و دانشمندانی از ادوار گذشته و وجود انبوه فارغ التحصیلان مقطع دبیرستان، سالانه بالغ بر ۵۰۰ تحصیل کرده در مقطع کاردانی، ۷۰۰ نفر در مقطع کارشناسی، و ۲۰

نفر در مقطع کارشناسی ارشد و چندین نفر در مقطع دکترا می باشد. علاوه بر این انبوه شاعران و نویسندگان و هنرمندان این شهرستان غیر قابل شمارش است. همچنین در این شهرستان واحد دانشگاه

آزاد اسلامی و پیام نور مشغول فعالیت و پیگیری های امور مربوطه می باشد.
قیروکارزین دارای بیش از ۲۵ هزار هکتار اراضی مرغوب زراعی و ۱۴ هزار هکتار باغات مرکبات و نخیلات است که حدود ۹۰% از باغات مورد نظر به روش مکانیزه آبیاری می شود. در این شهرستان حدود ۴۰۰۰

حلقه چاه محفور آبرفتی و آهکی وجود دارد که بوسیله موتورهای دیزل و الکتروپمپ از آنها استحصال آب می گردد. این شهرستان دارای تعدادی بیشمار عدوات کشاورزی از قبیل تراکتور و دنباله بندهای آن،

کمباین، موتورهای دیزلی، پمپ های آب، سمپاش و… می باشد.
از نظر سازگاری آب و هوا و خاک این شهرستان جزء مناطق منحصر به فرد کشاورزی و باغداری در سطح جهان می باشد و در تولید مرکبات با قریب ۴۰۰ هزار تن تولید سالانه مقام اول را در استان داراست.
این شهرستان دارای ۶۰۰ هزار رأس دام سبک، ۶۰۰۰ رأس دام سنگین، ۴۰۰ کلنی زنبور عسل و مقدار معتنابهی تولیدات دامی می باشد. این شهرستان از نظر منابع طبیعی و پدیده های زیست محیطی

یکی از شهرستان های غنی استان می باشد.
شهرستان قیروکارزین از نظر صنایع دستی همچون قالیبافی، گلیم بافی، جاجیم بافی و… دارای ظرفیت های بسیار بالایی است ولیکن از نظر صنایع جدید بهره چندانی جز کارگاه های محلی، ایستگاه سیلندر

پرکنی گاز و… ندارد، ولیکن سهم صنایع دستی در تولید ناخالص شهرستان چشمگیر است. مع الوصف مبحث کارخانجات ذرت خشک کنی، بسته بندی و صنایع تبدیلی در آستانه تحولی جدید است. ضمن

اینکه شهرستان از نظر رشد و توسعه دامپروری بصورت مکانیزه نیز در آستانه پیشرفتی قابل می باشد.

وضعیت شهرستان از نظر تقسیمات کشوری

تعداد شهر ۵ شهر
تعداد بخش ۲ بخش
تعداد دهستان ۵ دهستان
تعداد آبادی ۱۳۳ روستا و آبادی
وسعت ۳۴۰۰ کیلومتر مربع
جمعیت کل شهرستان ۶۱۵۸۰ هزار نفر
جمعیت مردان ۳۱۸۶۰ نفر
جمعیت زنان ۲۹۷۲۰ نفر
جمعیت شهری ۳۷۵۳۳ نفر
جمعیت روستایی ۲۴۰۴۷ نفر
جمعیت غیر ساکن ۱۹۰۰۰ نفر
جمعیت فعال ۵۶۰۰۰ نفر
نرخ بیکاری ۱۴%

تعداد نشریات :
ماهنامه پیک قیروکارزین [فقط كسانی ميتوانند لينكها را مشاهده كنند كه عضو سايت باشند. ]
ماهنامه رسا [فقط كسانی ميتوانند لينكها را مشاهده كنند كه عضو سايت باشند. ]
وضعیت شهرستان از نظر آموزش و پرورش:
- تعداد دانش آموزان: ۱۵۴۳۲ نفر
- تعداد مدارس و واحدهای آموزشی: ۱۶۵ واحد
مراکز آموزش عالی موجود در شهرستان:
- دانشگاه آزاد اسلامی واحد قیروکارزین
- دانشگاه پیام نور

تعداد کتابخانه های عمومی:
- ۲ واحد

امکانات تربیت بدنی:
۱- دو سالن بدنسازی در شهر قیر
۲- یک سالن بدنسازی در شهر کارزین
۳- دو سالن بدنسازی در امام شهر
۴- سالن بدنسازی در مبارک‌آباد
۵- سالن ورزشی شهر کارزین
۶- سالن ورزشی شهر قیر
۷- سالن ورزشی شهر افزر
۸- سالن رزمی شهر قیر
۹- سالن طرح رهبری مبارک‌آباد
۱۰- مجتمع ورزشی آزادی در شهر قیر
۱۱- سالن ورزشی شهید موسی علیزاده
۱۲- زمین چمن شهید رضا بحرینی در شهر قیر
۱۳- سالن ورزشی کوثر در شهر قیر
۱۴- سالن ورزشی شهدای علی آباد
۱۵- استادیوم ورزشی شهید مسعود عسکری شهر کارزین
وضعیت شهرستان از نظر: خدمات زیر بنایی
الف، راهها:
- طول راههای آسفالته و فرعی : ۴۴۹ کیلومتر
- طول راههای در دست احداث: ۲۱ کیلومتر
- طول راههای روستایی: ۲۶۹ کیلومتر
ج، ارتباطات:
- تعداد مراکز تلفن شهری: سه مورد
- تعداد مراکز تلفن روستایی: ۱۶ مرکز
- تعداد شماره تلفنهای ثابت منصوبه: ۱۵۵۰۱ خط
- تعداد شماره تلفنهای همراه فعال: ۱۱۷۷۳ خط
د، آب و برق:
- تعداد مشترکین برق : ۱۴۱۶۰ مشترک
- تعداد مشترکی آب آشامیدنی: ۱۲۶۰۴ مشترک
- تعداد مشترکین آب آشامیدنی شهری: ۶۷۶۲ مشترک
- تعداد مشترکین آب آشامیدنی روستایی: ۵۸۴۲ مشترک
- تعداد سدهای موجود با ذکر نام: ۱ واحد – سد قیر (سلمان فارسی) برروی قره آقاچ
ه، امور بهداشتی و درمانی:
- تعداد مراکز بهداشتی : ۶ واحد
- تعداد خانه های بهداشت فعال: ۲۶ واحد
- تعداد تختهای بیمارستانی: ۳۲ تخت غیرفعال، ۹ تخت فعال (۳ تخت زایشگاه، ۶ نخت اتفاقات )
وضعیت شهرستان از نظر کشاورزی:
گیاهان دارویی و خوراکی در مراتع منطقه فراوان یافت می شود که عبارتند از گل گاوزبان ، ترشک ، توله ، شیرین بیان ( مهک ) ، آویشن ، موشکورک ، جاشیر ، کنگر ، سقز ، بابونه و …
مراتع منطقه محل قشلاق یعنی زیستگاه زمستانه یا مورد استفاده چرای بین راهی بیست تیره از ایل قشقایی است .
- میزان اراضی زیر کشت: ۳۹۶۹۲ هکتار
- میزان اراضی تحت اشغال باغات: ۱۴۱۱۴ هکتار
- میزان اراضی زیر کشت زراعی: ۲۵۴۷۸ هکتار
- میزان کل محصولات زراعی و باغی: ۵۲۱۹۶۲ تن
- محصولات عمده باغبانی شامل: مرکبات و نخیلات
- میزان محصولات تولیدی زراعی: ۱۴۳۷۶۳ تن
- محصولات عمده زراعی شامل: گندم، جو، برنج، ذرت، کنجد، کلزا، حبوبات، جالیز، گوجه
- تعداد چاههای کشاورزی: ۳۸۸۸۸ حلقه چاه
- تعداد چاههای عمیق: ۲۶۵۲ حلقه چاه
- تعداد چاههای عمیق برقدار : ۸۰۵ حلقه چاه
- تعداد چاههای نیمه عمیق دستی: ۱۲۳۶ حلقه چاه
- تعداد قنوات: ۴۸ رشته
- تعداد چشمه ها: ۱۲ دهنه
منابع آبی:
رودخانه:۱ رشته رودخانه قره آغاج قنات:۴۸ رشته چشمه:۱۲ دهنه چاه:۳۸۸۸ حلقه عمیق و نیمه عمیق
وضعیت شهرستان از نظر صنعت:
- تعداد واحدهای صنعتی فعال: یک مورد شامل کارخانه ذرت خشک کنی
- تعداد شاغلین در صنعت: ۴ نفر
- اسامی واحدهای صنعتی فعال و غیر فعال: کارخانه ذرت خشک کنی
وضعیت شهدا از نظر آمار شهدا، مفقودین، آزادگان و جانبازان:
- تعداد شهدا: ۲۰۰ شهید
- تعداد آزادگان: ۳۵ نفر
- تعداد جانبازان بالای ۲۵% : ۱۱۰ نفر
- تعداد جانبازان زیر ۲۵% : ۲۰۰ نفر
جاذبه های گردشگری و میراث فرهنگی:
- آثار تاریخی، فرهنگی: قلعه گبری، مسجد بلال، گردنه شاهزاده عبداله، پل عروس، و خرابه های کردشول، قلعه قلات، قلعه پرگان، نقش برجسته سرباز پارتی، مسجد جامع کارزین،نقش رستم ، قلعه شاه

بربر ، قلعه شفیع ، قلعه تومبزو ، قلعه حمزه خان و تل نقاره ای
فرهنگ مردم شهرستان قیروکارزین :
دین همه مردم اسلام و مذهب آن شیعه دوازده امامی میباشد . زبان اصلی مردم فارسی است اما در دهستان افزر و زاخرویه اکثرا مردم عشایری هستند که یکجانشین شده اند و زبان مادری آنها ترکی

می باشد که هم به ترکی و هم به فارسی سخن می گویند .
ضرب المثل ها نیز در این شهرستان جایگاه خاص خود را دارد از قبیل :
گونی ظرف نمیشه همریش قوم نمیشه ، موری وقتی می خواه بمیره بال در می یاره ، دی ببین دختر بشناس ، تا گوساله گو بشه دل صاحبش او میشه .
قیروکارزین با قدمتی بیش از هزار سال جزء ولایت اردشیر خوره یکی از پنج ولایت فارس در زمان ساسانیان بوده است . وجه تسمیه شهر قیر را به دلایل وجود جوشش قیر ، داشتن درختان انبوه و فشرده که

از دور بصورت سیاهی بزرگ به نظر می رسیده و یا روایت های دیگر نسبت میدهند مانند جمعیت بسیار زیاد .
علما,ادبا,دانشمندان ,هنرمندان ودیگر بزرگان دردوره های تاریخی:
۱-شیخ ابوطاهر مجدالدین محمد بن یعقوب مشهور به فیروزآبادی متولد ۷۲۹ هجری قمری در کارزین,صاحب یکی از معروفترین و معتبرترین لغت نامه های عربی بنام قاموس یا قاموس المحیط می باشد. بعلت

اهمیت بسیار و اعتبار فراوانش از روزگار مولف تا قرن اخیر شرح بسیاری برآن نوشته اندوبه زبانهای فارسی و ترکی ترجمه شده است. از ترجمه های فارسی آن یکی ترجمان اللغه تالیف محمد بن یحیی ابن

شفیع قزوینی است.
۲-محمدبن حسین مقری حرم کارزینی,که فیروزآبادی در ذیل لغت گرز درباره اوچنین می گوید: کارزین شهری است درفارس ودراین شهر جماعتی از علما و محدثین برخاسته اند و ازآنهاست محمد بن حسین

مقری حرم کارزینی .

۳-شیخ علی بن محمد بن عبدا… طبیب افزری و عمیدالدین اسعد افزری که درتاریخ فارسنامه ناصری درمورد این دو چنین آمده است:”در زمان قدیم علما و بزرگان از افزر برخاسته اند.شیخ علی بن محمد بن

عبدا…طبیب افزری که تاکنون شرح تصریف افزری درمیانه اهل علوم مشهور بوده است و مانند عمیدالدین اسعد افزری عالمی فاضل و ادیبی کامل درفنون علمیه و اشعار عربی و فارسی استاد بود ومدتی

وزارت اتابک سعدبن زنگی اشتغال داشت و بعداز وفات اتابک سعد دراول سلطنت اتابک ابوبکر بن اتابک سعد چندی به وزارت اواقدام نمود و حضرت اتابکی برای وحشتی که از او در خاطر داشت او را و تاج

الدین محمد پسر او را در قلعه اشکنوان ابرج{حوالی مرودشت}محبوس نموده,سرانجام درسال ۶۲۴ هجری قمری درقلعه اشکنوان به رحمت ایزدی پیوست.”
۴-حاجی ملامحمد قیری:به نقل از فارسنامه ناصری,”ازعلمای این بلوک استجناب شریعت انتساب علامی حاجی ملامحمد قیری خلف الصدق زاهد عابد ملااسماعیل قیری سالها این پدر و پسر درشیراز به

نشرعلوم و فتاوی اشتغال داشتند.”
۵-آقاجانی قیری:فارسنامه ناصری درباره وی می گوید:در رتبه شاعری نادره زمان بود و شعربسیاری گفته و دیوانش ازمیان رفته است.
۶-درویش قیری:ازشاعران معروف منطقه قیروکارزین بوده وشعرهایی ازاوبه ثبت رسیده است.و در جواب فتحعلی شاه که از او می پرسد اهل کجایی؟ می گوید:
شاها زسیاه بختی من پیداست که ازدیار قیرم
از شعرا و ادبای معاصر شهرستان نیز می توان به سید احمدکاظمیان ,عبدالمطلب خاکسار,عیسی رضوی و شادروان حسین فرجی اشاره نمود.
جاذبه های تفریحی و تفرج گاهها:
- حاشیه رودخانه قره آغاج در دشت کارزین و دشت افزر
- تفرج گاه چشمه آب آسیاب در شهر قیر
- آبشار چشمه هفت آسیاب در بخش افزر
- دشت های بسیار زیبای بنه در طاقدیس آغار
برگرفته از : [فقط كسانی ميتوانند لينكها را مشاهده كنند كه عضو سايت باشند. ]

فاطی جون

کاربر سايت