مهسا بیرالوند

مدیر تالار روانشناسی و انجمن ادبیات

چنانچه موشکافانه تر رفتارهاي خود را مورد ارزيابي قرار دهيد، در مي يابيد که بسياري از وقايعي که شما آنها را به بخت و اقبال، شانس و تقدير نسبت مي دهيد، در واقع رابطه ي معنا داري با انتظارات ما و نيز پديده اي بنام "پيشگويي کامبخش" دارند. تعريف پيشگويي کامبخش(self fulfilling prophecy): 1- پيشگويي اي ميباشد که به خودي خود باعث محقق شدن خودش ميشود. 2-تعريفي غلط از يک موقعيت که باعث برانگيختن يک رفتار جديد و به حقيقت پيوستن تصور و ادراک غلط اوليه ميشود. 3-روندي که در طي آن انتظارات شما از فرد ديگر در نهايت منجر به آن ميشود تا فرد به نحوي رفتار کند که انتظارات اوليه شما تاييد گردند. 4-چنانچه افراد شرايط را واقعي قلمداد کنند، آن شرايط در پي آمدهاي رفتارشان به واقعيت مي پيوندند. 5-افراد تمايل دارند به چيزهايي که ميجويند دست يابند، و چه بسا سهوا آن چرا که ميجويند خلق ميکنند. 6-ديگران به نحوي واکنش نشان ميدهند که شما انتظار داريد واکنش نشان دهند. • • • يک چرخه از اين پديده به شکل زير رخ ميدهد: 1-ادراک کننده انتظارات خاصي مبني بر چگونگي رفتار هدف متصور ميشود. 2-سپس ادراک کننده به نحوي رفتار ميکند تا هدف را وادار به اعمال رفتار مورد انتظار خود کند. 3-هر آينه هدف به نحوي رفتار ميکند تا انتظارات ادراک کننده تاييد گردند. 4-ادراک کننده تحقق رفتار پيش بيني شده خويش را به چشم مي بيند. • عکس اين حالت پيشگويي خودشکننده (self defeating prophecy) قرار دارد. تفاوت آن با پيشگويي کامبخش به شرح زير است: پيشگويي کامبخش: پيشگويي يک نتيجه منفي که آن نتيجه منفي به علت بازخوردهاي منفي محقق ميشود. پيشگويي خود شکننده: پيشگويي يک نتيجه منفي که آن نتيجه منفي به علت بازخوردهاي مثبت محقق ميشود. مثالها: 1-خانواده اي صاحب دو فرزند ميباشد. والدين يکي از فرزندان را با استعدادتر و باهوش تر از فرزند ديگر ميپندارند و يا صرفا يکي را بيش از ديگري دوست دارند. بنابراين فرزند مرجح و محبوب را بيش از فرزند دوم مورد حمايت (مالي، عاطفي، اجتماعي)، توجه و پذيرش قرار ميدهند. در نهايت فرزندي که از حمايت بيشتري برخوردار بوده در زندگي موفق و کامياب و فرزندي که مورد بي توجهي واقع شده در بزرگسالي ناموفق و يا فاقد اعتماد بنفس ميگردد. 2-شما دو گلدان در منزلتان نگهداري ميکنيد. اما به يکي از گلدانها بيش از ديگري توجه کرده و به آن رسيدگي ميکنيد. در نتيجه گلدان محبوب شما از رشد خوبي برخوردار گشته و شادابي خود را نيز حفظ ميکند، اما درمقابل گلدان دوم پژمرده و خشک ميشود. 3-استاد دانشگاه يکي از دانشجويان را باهوش تر از سايرين ميپندارد، بنابراين وقت بيشتري را با وي سپري ميکند. در نتيجه وي نمرات بهتري نسبت به ساير دانشجويان دريافت ميکند. 4-مربي فوتبال تصور ميکند که بازيکن تازه وارد هماهنگي لازم را با تيم ندارد و يا از مهارت و تجربه ي کافي برخوردار نيست ،بنابراين وي را وارد ميدان نميکند.هنگامي هم که وي را براي مدت کوتاهي بازي ميدهد،ازآنجايي که بازيکن ازآمادگي لازم برخوردار نيست(به علت فرصت ندادن به وي) بالطبع بازي خوبي از خود به نمايش نمي گذارد. 5-شما انتظار اين را داريد که هم اتاقي شما فرد خجالتي و کم رويي باشد، از اين رو با وي زياد صحبت نمي کنيد و در نتيجه وي کمرو به نظر ميرسد. 6-شما هنگام قرار ملاقات انتظار داريد فرد مقابلتان شما را مورد پسند قرار نداده و طردتان کند. بنابراين هنگامي که با وي روبرو ميشويد، به او بي اعتنايي کرده و بد برخورد ميکنيد (شايد براي پيش دستي و اينکه اين شما بوديد که نخست وي را نپسنديده و طرد کرده ايد). در نتيجه وي نيز آزرده شده و شما را طرد ميکند. 7-چنانچه با ما به نحوي رفتار شود که گويي فرد با شخصيت و باهوشي هستيم، ما نيز همانگونه که ديگران انتظار دارند رفتار خواهيم کرد. (و بالعکس) 8-شما وارد رستوراني مي شويد و انتظار يک سرويس دهي بد را از آن رستوران داريد. بنابراين با ارسال پيامهاي غير کلامي و يا کلامي به پيشخدمت باعث ميشويد تا وي سرويس مناسبي به شما ارائه ندهد. 9-سرمايه گذاران بورس انتظار دارند تا بازار با رکود مواجه گردد. بنابراين از خريد سهام خودداري ميکنند. نتيجه آن رکود در بازار بورس ميباشد. 10-هنگامي که معلمان و استادان از دانش آموزان انتظار دارند تا خوب درس بخوانند و از پيشرفت علمي برخوردار باشند،دانش آموزان نيز خود را با اين انتظارات انطباق داده و در درس پيشرفت ميکنند (و بالعکس). از اين پديده به اثر پيگماليون(pygmalion effect) ياد ميشود که درآن اثر نيروي انتظار در بهبود عملکرد مطرح است. 11-اثر دارونماها(placebo) که درآن علايم بيماري با يک داروي بي اثر تسکين مي يابد نيز از همين پديده نشات ميگيرد. بيمار صرفا به خاطر اينکه انتظار بهبودي دارد، حالش بهتر ميشود. 12-فردي وارد رابطه اي ميشود، اما با اين تصور که رابطه روزي نافرجام پايان خواهد يافت. بنابراين آنطور که بايد در حفظ رابطه نمي کوشد و در نهايت رابطه نيز با شکست مواجه ميشود. • نتيجه: 1-چنانچه انتظار شکست داشته باشيد شکست خواهيد خورد، و چنانچه انتظار پيروزي داشته باشيد پيروز خواهيد شد. هميشه حق با شماست. 2-ما رفتار ديگران را به نحوي تحت تاثير قرار مي دهيم که با انتظاراتمان تطابق يابند. 3-ديگران نيز به نحوي رفتارميکنند تا رفتار خود را با انتظارات شما وفق دهند. 4-شما ميتوانيد خالق واقعيات زندگي خود باشيد. 5-همانگونه دنيا خود را به شما مي نماياند که انتظارش را داريد. 6-برچسب زدن اهميت دارد، هر چقدر هم فردي که برچسب ميخورد سنش کمتر باشد اين اهميت دو چندان ميشود. شايد زني که در حال حاظر زن خياباني ناميده ميشود، در نوجواني به وي انگ و تهمت بي عفتي و بي بندوباري زده ميشده است. 7-چنانچه در رابطه اي شکست خورده ايد، مطمئن باشيد شما يا شريکتان و يا يکي از نزديکان شما انتظار شکست رابطه را مي کشيده است.

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

فکر کنم خاطره است